Advertisements
Chapters
Advertisements
Solutions for Chapter 8: तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम्
Below listed, you can find solutions for Chapter 8 of CBSE CBSE for संस्कृत मणिका कक्षा १०.
CBSE solutions for संस्कृत मणिका कक्षा १० 8 तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम् अभ्यासः [Pages 96 - 101]
प्रश्नस्य उत्तरम् एकपदेन लिखत।
पिता पुत्राय बाल्ये किं यच्छति?
एकपदेन उत्तरं लिखत -
विमूढधीः कीदृशीं वाचं परित्यजति?
एकपदेन उत्तरं लिखत -
अस्मिन् लोके के एव चक्षुष्मन्तः प्रकीर्तिताः?
प्रश्नस्य उत्तरम् एकपदेन लिखत।
नरः केन गुणेन कस्यापि कथनस्य तत्त्वार्थनिर्णयं कर्तुं शक्रोति?
एकपदेन उत्तरं लिखत -
प्राणेभ्योऽपि कः रक्षणीयः?
एकपदेन उत्तरं लिखत -
आत्मनः श्रेयः इच्छन् नरः कीदृशं कर्म न कुर्यात्?
प्रश्नस्य उत्तरम् एकपदेन लिखत।
वाचि किं भवेत्?
प्रश्नस्य उत्तरम् एकपदेन लिखत।
पाठे ‘वाचि पटु:’ इति स्थाने किं पदं प्रयुक्तम्?
अधोलिखितप्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत।
पुत्र: पितरं प्रति किम् अनुभवेत्?
आत्मन: हितम् इच्छन् नर: किं कुर्यात्?
मूर्खबुद्धि: जन: कीदृशीं वाणीं त्यजति?
विदुषां वच: किम्?
वस्तुतः लोके चक्षुष्मन्तः के कथिता:?
महात्मानः समत्वं किं कथयन्ति?
विवेकी जन: कस्य तत्त्वार्थनिर्णयं कर्तुं शक्रोति?
कीदृशः जन: परै: न तिरस्क्रियते?
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
विमूढधीः पक्वं फलं परित्यज्य अपक्वं फलं भुङ्क्ते।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
संसारे विद्वांस: ज्ञानचक्षुभि: नेत्रवन्त: कथ्यन्ते।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
जनकेन सुताय शैशवे विद्याधनं दीयते।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
तत्त्वार्थस्य निर्णयः विवेकेन कर्तुं शक्यते।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
साधूनां चित्ते वाचि च सरलता भवति।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
धैर्यवान् लोके परिभवं न प्रप्नोति।
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
आत्मकल्याणम् इच्छन् नरः परेषाम् अनिष्टं न कुर्यात्।
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘भुङ्क्ते’ इति क्रियापदस्य किं कर्तृपदं प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘परुषाम्’ इति विशेषणस्य किं विशेष्यपदं पाठे प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘अवक्रता यथा चित्ते तथा वाचि भवेद् यदि।’ अस्मिन् वाक्ये किं क्रियापदं प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘य इच्छत्यात्मन: श्रेय: प्रभूतानि सुखानि च।’ इत्यस्मिन् वाक्ये ‘कल्याणम्’ इति पदस्य किं पर्यायपदं प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘अल्पानि’ इति पदस्य किं विलोमपदं पाठे प्रयुक्तम्?
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(कृपणता, कृतघ्नता, कातरता)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| कृतज्ञता | ...... |
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(परिपक्वः, अपक्वः, क्वथितः)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| पक्वः | ...... |
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(पौरुषी, कोमला, कटोरा)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| परुषा | ...... |
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(सुधीः, निधिः, मन्दधीः)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| विमूढधीः | ...... |
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(उद्विग्नता, विलासिता, उद्योगः)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| आलस्यम् | ...... |
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(अकरूणः, अधीरः, अकातरः)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| कातरः | ..... |
अधोलिखित शब्दस्य त्रय: समानार्थका: शब्दा: शब्दमज्जूषाया: चित्वा लिखत -
| वदनम् | नयनम् | चेत: |
| मन: | कल्याणम् | बहु |
| संसद् | भूरि | नेत्रम् |
| लोचनम् | वक्त्रम् | समिति: |
| शुभम् | मानसम् | शिवम् |
| आननम् | विपुलम् | परिषद् |
चित्तम् - .........
अधोलिखित शब्दस्य त्रय: समानार्थका: शब्दा: शब्दमज्जूषाया: चित्वा लिखत -
| वदनम् | नयनम् | चेत: |
| मन: | कल्याणम् | बहु |
| संसद् | भूरि | नेत्रम् |
| लोचनम् | वक्त्रम् | समिति: |
| शुभम् | मानसम् | शिवम् |
| आननम् | विपुलम् | परिषद् |
मुखम् - .........
अधोलिखित शब्दस्य त्रय: समानार्थका: शब्दा: शब्दमज्जूषाया: चित्वा लिखत -
| वदनम् | नयनम् | चेत: |
| मन: | कल्याणम् | बहु |
| संसद् | भूरि | नेत्रम् |
| लोचनम् | वक्त्रम् | समिति: |
| शुभम् | मानसम् | शिवम् |
| आननम् | विपुलम् | परिषद् |
प्रभूतम् - .........
अधोलिखित शब्दस्य त्रय: समानार्थका: शब्दा: शब्दमज्जूषाया: चित्वा लिखत -
| वदनम् | नयनम् | चेत: |
| मन: | कल्याणम् | बहु |
| संसद् | भूरि | नेत्रम् |
| लोचनम् | वक्त्रम् | समिति: |
| शुभम् | मानसम् | शिवम् |
| आननम् | विपुलम् | परिषद् |
चक्षु: - .........
अधोलिखित शब्दस्य त्रय: समानार्थका: शब्दा: शब्दमज्जूषाया: चित्वा लिखत -
| वदनम् | नयनम् | चेत: |
| मन: | कल्याणम् | बहु |
| संसद् | भूरि | नेत्रम् |
| लोचनम् | वक्त्रम् | समिति: |
| शुभम् | मानसम् | शिवम् |
| आननम् | विपुलम् | परिषद् |
सभा - .........
अधोलिखित शब्दस्य त्रय: समानार्थका: शब्दा: शब्दमज्जूषाया: चित्वा लिखत -
| वदनम् | नयनम् | चेत: |
| मन: | कल्याणम् | बहु |
| संसद् | भूरि | नेत्रम् |
| लोचनम् | वक्त्रम् | समिति: |
| शुभम् | मानसम् | शिवम् |
| आननम् | विपुलम् | परिषद् |
श्रेय: - .........
पाठात् विचित्य समुचितैः विशेषणपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
______ ______ ______ मन्त्री परै: न परिभूयते।
पाठात् विचित्य समुचितैः विशेषणपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
बुद्धिमान् सदा ______ एव वाचं वदति।
पाठात् विचित्य समुचितैः विशेषणपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
य: सुखानि इच्छति स: ______ कर्म त्यजेत्।
पाठात् विचित्य समुचितैः विशेषणपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
पुत्र: शैशवे पितु: ______ विद्याधनं प्राप्नोति।
पाठात् विचित्य समुचितैः विशेषणपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
______ ______ ______ आचारः इति विद्वांस: मन्यन्ते।
पाठात् चित्वा अधोलिखितपद्यांश भावम् उपयुक्तपदै: पूरयत -
चित्ते वाचि च सरलता महात्मभि: ______ मन्यते।
पाठात् चित्वा अधोलिखितपद्यांश भावम् उपयुक्तपदै: पूरयत -
पिता पुत्राय विद्यादानार्थं महत् कष्टं सहते। पुत्रेण अस्य अनुभूत: एव ______ कथ्यते।
पाठात् चित्वा अधोलिखितपद्यांश भावम् उपयुक्तपदै: पूरयत -
______ एव धर्मप्रदां वाचं त्यक्त्वा ______ वाचं वदति।
पाठात् चित्वा अधोलिखितपद्यांश भावम् उपयुक्तपदै: पूरयत -
अस्मिन् संसारे केवलं ______ एव ______ मन्तव्या:।
पाठात् चित्वा अधोलिखितपद्यांश भावम् उपयुक्तपदै: पूरयत -
प्रत्येकं कथनस्य ______ येन क्रियते स: ______ अस्ति।
पाठात् चित्वा अधोलिखितपद्यांश भावम् उपयुक्तपदै: पूरयत -
य: मन्त्री (परामर्शदाता) तु ______ ______ ______ भवति स अन्यै: कदापि न तिरस्क्रियते।
पाठात् चित्वा अधोलिखित श्लोक अन्वयम् उचितपदक्रमेण पूरयत -
पिता पुत्राय बाल्ये महत् ______ यच्छति, अस्य पिता किम् ______ तेपे, इत्युक्ति: ______।
पाठात् चित्वा अधोलिखित श्लोक अन्वयम् उचितपदक्रमेण पूरयत -
येन केनापि यत् ______ तस्य तत्त्वार्थनिर्णय: येन ______ शक्य: भवेत्, स: ______ इति ईरितः।
पाठात् चित्वा अधोलिखितानां श्लोकानाम् अन्वयम् उचितपदक्रमेण पूरयत -
यः आत्मनः श्रेयः ______ सुखानि च इच्छति, सः परेभ्यः अहितं ______ कदापि च न ______।
मञ्जूषायाः तद्भावात्मकसूक्ती: विचित्य अधोलिखितकथन समक्षं लिखत -
विद्याधनं महत्
|
आचारेण तु संयुक्तः सम्पूर्णफलभाग्भवेत्। मनसि एकं वचसि एकं कर्मणि एकं महात्मनाम। विद्याधनं सर्वधनप्रधानम्। सं वो मनांसि जानताम। विद्याधनं धनं श्रेष्ठं तन्मूलमितरद्धनम्। आचारप्रभवो धर्मः सन्तश्चाचारलक्षणाः। |
मञ्जूषायाः तद्भावात्मकसूक्ती: विचित्य अधोलिखितकथन समक्षं लिखत -
आचारः प्रथमो धर्मः
|
आचारेण तु संयुक्तः सम्पूर्णफलभाग्भवेत्। मनसि एकं वचसि एकं कर्मणि एकं महात्मनाम। विद्याधनं सर्वधनप्रधानम्। सं वो मनांसि जानताम। विद्याधनं धनं श्रेष्ठं तन्मूलमितरद्धनम्। आचारप्रभवो धर्मः सन्तश्चाचारलक्षणाः। |
मञ्जूषायाः तद्भावात्मकसूक्ती: विचित्य अधोलिखितकथन समक्षं लिखत -
चित्ते वाचि च अवक्रता एव समत्वम्
|
आचारेण तु संयुक्तः सम्पूर्णफलभाग्भवेत्। मनसि एकं वचसि एकं कर्मणि एकं महात्मनाम। विद्याधनं सर्वधनप्रधानम्। सं वो मनांसि जानताम। विद्याधनं धनं श्रेष्ठं तन्मूलमितरद्धनम्। आचारप्रभवो धर्मः सन्तश्चाचारलक्षणाः। |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| तत्त्वार्थस्य निर्णयः | ....... | षष्ठी तत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| वाचि पटुः | ....... | सप्तमी तत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| धर्म प्रददाति इति (ताम) | ..... | उपपदतत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| न कातरः | ...... | नञ् तत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| न हितम् | ..... | नञ् तत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| महान् आत्मा येषाम् | ...... | बहुब्रीहिः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| विमूढा धीः यस्य | ...... | बहुब्रीहिः |
अधोलिखितेषु भिन्नप्रकृतिकं शब्दं रेखाङ्कितं कुरुत-
तपः, धर्म:, श्रेय:, वच:। (लिङ्गकारणात्)
अधोलिखितेषु भिन्नप्रकृतिकं शब्दं रेखाङ्कितं कुरुत-
तथ्यतः, विशेषतः, मुख्यतः, ईरितः। (प्रत्ययकारणात्)
अधोलिखितेषु भिन्नप्रकृतिकं शब्दं रेखाङ्कितं कुरुत-
लघुता, प्रकीर्तिता, अवक्रता, कृतज्ञता। (प्रत्ययकारणात्)
अधोलिखितेषु भिन्नप्रकृतिकं शब्दं रेखाङ्कितं कुरुत-
लोके, चित्ते, वाचि, भुङ्क्ते। (विभक्तिकारणात्)
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपद प्रसड़ानुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
य इच्छत्यात्मनः श्रेय: प्रभूतानि सुखानि च।
श्रेष्ठ:
कल्याणम्
सम्पत्तिम्
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपद प्रसड़ानुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
तदैव आहु: महात्मान: समत्वमिति तथ्यतः।
कथयन्ति
शृण्वन्ति
चिन्तयन्ति
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपद प्रसड़ानुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
वाक्पटु: धैर्यवान् मन्त्री सभायामप्यकातर: परै: न परिभूयते।
निपुणः
उत्तमः श्रोता
वाक्कुशलः
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपद प्रसड़ानुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
त्यक्त्वा धर्मप्रदां वाचं परुषां योऽभ्युदीरयेत्।
कठोराम्
कोमलाम्
प्रयुक्ताम्
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपद प्रसड़ानुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
स विवेक इति ईरित:।
दृष्ट:
कथित:
श्रुत:
Solutions for 8: तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम्
CBSE solutions for संस्कृत मणिका कक्षा १० chapter 8 - तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम्
Shaalaa.com has the CBSE Mathematics संस्कृत मणिका कक्षा १० CBSE solutions in a manner that help students grasp basic concepts better and faster. The detailed, step-by-step solutions will help you understand the concepts better and clarify any confusion. CBSE solutions for Mathematics संस्कृत मणिका कक्षा १० CBSE 8 (तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम्) include all questions with answers and detailed explanations. This will clear students' doubts about questions and improve their application skills while preparing for board exams.
Further, we at Shaalaa.com provide such solutions so students can prepare for written exams. CBSE textbook solutions can be a core help for self-study and provide excellent self-help guidance for students.
Concepts covered in संस्कृत मणिका कक्षा १० chapter 8 तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम् are .
Using CBSE संस्कृत मणिका कक्षा १० solutions तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम् exercise by students is an easy way to prepare for the exams, as they involve solutions arranged chapter-wise and also page-wise. The questions involved in CBSE Solutions are essential questions that can be asked in the final exam. Maximum CBSE संस्कृत मणिका कक्षा १० students prefer CBSE Textbook Solutions to score more in exams.
Get the free view of Chapter 8, तिरुक्कुरल् -सूक्ति-सौरभम् संस्कृत मणिका कक्षा १० additional questions for Mathematics संस्कृत मणिका कक्षा १० CBSE, and you can use Shaalaa.com to keep it handy for your exam preparation.
