Advertisements
Chapters
Advertisements
Solutions for Chapter 3: रमणीया हि सृष्टिः एषा
Below listed, you can find solutions for Chapter 3 of CBSE CBSE for संस्कृत मणिका कक्षा १०.
CBSE solutions for संस्कृत मणिका कक्षा १० 3 रमणीया हि सृष्टिः एषा अभ्यासः [Pages 34 - 38]
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं 'का का' इति राजहंसस्य ध्वनिः?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं काकः मेध्यम् अमेध्यं वा सर्वमेव भक्षयति?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं कुक्कुटा: नगरेषु सर्वत्र सुलभा: एव?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं राजहंसी श्लोकद्वयं पठति?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं बकः श्वेतः भवति?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं वर्षाणाम् अभिनन्दनं बक: करोति?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं मयूरः एव अस्माकं राष्ट्रपक्षी?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं मयूरः क्रोधेन प्रविशति?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं कोकिल: एव मधुमासे आम्रवृक्षे स्थित्वा गायति?
अधोलिखितं प्रश्नं ‘आम्’ अथवा ‘नहि’ माध्यमेन उत्तरत।
किं राजहंस: एव नीरक्षीरविवेकी मन्यते?
अधोलिखितप्रश्नान् पूर्णवाक्येन उत्तरत।
राजहंस: राजहंसी च काकध्वनिं कस्यां वेलायां शृणुत:?
मयूर: केन पक्षिराज: कृत:?
कोकिल: कुत्र स्थित्वा पञ्चमस्वरेण गायति?
मातरः शिशून् किं कथयन्ति?
केषाम् ऐक्यं जगत्प्रसिद्धम्?
काकपिकयो: भेद: कदा ज्ञायते?
कीदृशी सृष्टि: एषा?
केन समय: वृथा न यापयितव्य:?
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
नेपथ्ये काकध्वनि: श्रूयते।
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
काक: प्रभाते ‘का का’ ध्वनिना सुप्तान् प्रबोधयति।
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
मयूरस्य पिच्छानां सौन्दर्यम् अद्भुतम् अस्ति।
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
बक: मीनान् छलेन अधिगृह्य क्रूरतया भक्षयति।
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
जगत्पते: एषा सृष्टि: रमणीया अस्ति।
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
मयूरस्य नृत्यं प्रकृतेः आराधना।
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
आयुषः एकः अपि क्षणः स्वर्णकोटिकै: न लभ्यते।
अधोलिखितवाक्य स्थूलपदम् आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
हंस: वर्षर्तौ तु मानसं पलायते।
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘जना: प्रियस्य आगमनसङ्केतं मत्वा हृष्यन्ति।’ अस्मिन् वाक्ये कर्तृपदं किम् अस्ति?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘अलम् अलं मिथ: कलहेन।’ वाक्येऽस्मिन् ‘परस्परम्’ इति पदस्य किं पर्यायपदं प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘आपत्काले सरांसि त्यक्त्वा दूरं व्रजसि।’ वाक्येऽस्मिन् किं क्रियापदं प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘सत्यम्’ इति पदस्य किं विलोमपदं पाठे प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘दुग्धधवला:’ इति विशेषणपदस्य किं विशेष्यपदं पाठे प्रयुक्तम्?
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘पिच्छानाम्’ इति पदस्य विशेषणपदं पाठात् चित्वा लिखत।
यथानिर्देशम् उत्तरत -
‘विचित्रा खलु दैवगतिः।’ अत्र विशेष्यपदं किम् अस्ति?
अधोलिखितपदानां समुचितं पर्यायपदं पाठात् चित्वा लिखत।
असत्यम्
अधोलिखितपद समुचितं पर्यायपदं पाठात् चित्वा लिखत।
शरीरम्
अधोलिखितपद समुचितं पर्यायपदं पाठात् चित्वा लिखत।
गृहीत्वा
अधोलिखितपद समुचितं पर्यायपदं पाठात् चित्वा लिखत।
प्रातःकालः
अधोलिखितपद समुचितं पर्यायपदं पाठात् चित्वा लिखत।
प्रसीदन्ति
रिक्तस्थानानि पूरयत।
राजहंसी ______ कथयति यत् काकस्य कर्म अपि कृष्णम्।
रिक्तस्थानानि पूरयत।
काक: ______ कथयति यत् यदि स: (काक:) कृष्णवर्ण: तर्हि श्रीरामस्य वर्ण: कीदृश:?
रिक्तस्थानानि पूरयत।
राजहंस: ______ कथयति यत् एतत् कार्यं तु कुक्कुटोऽपि करोति।
रिक्तस्थानानि पूरयत।
बक: ______ कथयति यत् तस्य किं महत्त्वम्?
रिक्तस्थानानि पूरयत।
मयूर: ______ कथयति यत् तस्य ध्यानावस्थां को न जानाति?
रिक्तस्थानानि पूरयत।
कोकिल: ______ कथयति यत् अलम् ‘अतिविकत्थनेन’।
रिक्तस्थानानि पूरयत।
काक: ______ कथयति यत् स: एव करुणापर: पक्षिसम्राट्!
अधोलिखित वाक्य समुचितं पदं लिखत -
राजहंस: ...... ध्वनिं श्रुत्वा व्याकुल: भवति।
अधोलिखित वाक्य समुचितं पदं लिखत -
काक: ......... कथनं श्रुत्वा तु क्रुद्धः भवति परं ......... वचनं श्रुत्वा विहसति।
अधोलिखित वाक्य समुचितं पदं लिखत -
राजहंसी ....... वचनं श्रुत्वा तं ‘वाचाल’ इति कथयति।
अधोलिखित वाक्य समुचितं पदं लिखत -
मयूरः ...... वचांसि श्रुत्वा प्रविशति।
अधोलिखित वाक्य समुचितं पदं लिखत -
कोकिल: ...... वाचांसि श्रुत्वा प्रविशति।
अधोलिखित वाक्य समुचितं पदं लिखत -
अन्ते ...... प्रविशति।
पाठगतश्लोकानां भावस्पष्टीकरणम् उचितपदै: कुरुत-
यदि ....... चञ्चुदेशे माणिक्यरत्नम् अपि भवेत् तथापि स: ....... न मन्यते अपितु ....... एव। एवमेव यदि ....... पक्षा: मणिभि: ग्रथिता: भवेयु: तथापि स: ....... एव, न .......।
पाठगतश्लोकानां भावस्पष्टीकरणम् उचितपदै: कुरुत-
हंस: श्वेतवर्ण: बकस्य अपि च वर्ण: ....... एव। अतः बकहंसयो: वर्णदृष्ट्या कोऽपि न भेद: परं ....... एव विवेकशीलः मन्यते न तु .......।
पाठगतश्लोकानां भावस्पष्टीकरणम् उचितपदै: कुरुत-
काकस्य वर्ण: कृष्ण: ....... अपि वर्ण: .......। एतयो: भेद: तु ....... एव ज्ञायते यत् काक: ....... पिक: च पिक: अस्ति।
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| सरस्तीरे विहरति मयि। | ....... |
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| कथं माम् अधिक्षिपसि? | ....... |
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| अहम् एव वृष्टे: अभिनन्दनं करोमि। | ....... |
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| मम नृत्यं तु प्रकृते: आराधना। | ....... |
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| अहं पञ्चमस्वरेण गायामि। | ....... |
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| अहमेव सर्वशिरोमणि:। | ....... |
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| सर्वे: एव मे शोभा। | ....... |
निम्नलिखितकथन स्थूलानि सर्वनामपदानि ‘कस्मै प्रयुक्तानि’ इति लिखत-
| कथन | कस्मै प्रयुक्तं सर्वनामपदम् |
| अहमेव नीरक्षीरविवेकी। | ....... |
केन कथितम् एतत् कथनम्?
| कथन | वक्ता |
| अहं तु अतीव कर्तव्यपरायण:। | ........ |
केन कथितम् एतत् कथनम्?
| कथन | वक्ता |
| नीरक्षीरविवेके तु हंसो हंस: बको बक:। | ........ |
केन कथितम् एतत् कथनम्?
| कथन | वक्ता |
| दुग्धधवला: मे पक्षा:। | ........ |
केन कथितम् एतत् कथनम्?
| कथन | वक्ता |
| अहमेव सर्वशिरोमणि:। | ........ |
केन कथितम् एतत् कथनम्?
| कथन | वक्ता |
| सर्वेषामेव महत्त्वं विद्यते यथासमयम्। | ........ |
अधोलिखितवाक्य समस्तपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
राजहंस: हंसी च (सरस: तीरे) ______ विहरत:।
अधोलिखितवाक्य समस्तपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
तत्र (काकस्य ध्वनि:) ______ अपि श्रूयते।
अधोलिखितवाक्य समस्तपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
काकः (क्रोधेन सहितम्) ______ प्रविशति।
अधोलिखितवाक्य समस्तपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
काक: आत्मानं (सत्यं प्रियं यस्य तम्) ______ कथयति।
अधोलिखितवाक्य समस्तपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
काकस्य चञ्चुदेशे (माणिक्यानि च रत्नानि च तेषां समाहारः) ______ भवेत् तथापि सः राजहंसः न भवति।
अधोलिखितवाक्य समस्तपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
बक: (स्थिता प्रज्ञा यस्य स:) ______ इव जले बहुकालपर्यन्तं तिष्ठति।
अधोलिखितवाक्य समस्तपदै: रिक्तस्थानानि पूरयत-
(समयम् अनतिक्रम्य) ______ सर्वेषां महत्त्वं विद्यते।
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
मेध्यम् अमेध्यं सर्वमेव भक्षयति।
मेधाविनम्
अभक्षणीयम्
विशुद्धम्
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
अस्माकम् ऐक्यं तु जगत्प्रसिद्धम्।
एकता
भिन्नता
क्रूरता
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
काकस्य गात्रं यदि काज्चनस्य।
गोत्रम्
कुटुम्बम्
शरीरम्
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
आपत्काले सरांसि त्यक्त्वा दूरं व्रजसि।
वदसि
भजसि
गच्छसि
अधोलिखितवाक्य स्थूलाक्षरपदानां प्रसङ्गनुसारम् उचितम् अर्थं चित्वा लिखत -
बक: मीनान् छलेन अधिगृह्य क्रूरतया भक्षयति।
गृहीत्वा
खादित्वा
त्यक्त्वा
Solutions for 3: रमणीया हि सृष्टिः एषा
CBSE solutions for संस्कृत मणिका कक्षा १० chapter 3 - रमणीया हि सृष्टिः एषा
Shaalaa.com has the CBSE Mathematics संस्कृत मणिका कक्षा १० CBSE solutions in a manner that help students grasp basic concepts better and faster. The detailed, step-by-step solutions will help you understand the concepts better and clarify any confusion. CBSE solutions for Mathematics संस्कृत मणिका कक्षा १० CBSE 3 (रमणीया हि सृष्टिः एषा) include all questions with answers and detailed explanations. This will clear students' doubts about questions and improve their application skills while preparing for board exams.
Further, we at Shaalaa.com provide such solutions so students can prepare for written exams. CBSE textbook solutions can be a core help for self-study and provide excellent self-help guidance for students.
Concepts covered in संस्कृत मणिका कक्षा १० chapter 3 रमणीया हि सृष्टिः एषा are .
Using CBSE संस्कृत मणिका कक्षा १० solutions रमणीया हि सृष्टिः एषा exercise by students is an easy way to prepare for the exams, as they involve solutions arranged chapter-wise and also page-wise. The questions involved in CBSE Solutions are essential questions that can be asked in the final exam. Maximum CBSE संस्कृत मणिका कक्षा १० students prefer CBSE Textbook Solutions to score more in exams.
Get the free view of Chapter 3, रमणीया हि सृष्टिः एषा संस्कृत मणिका कक्षा १० additional questions for Mathematics संस्कृत मणिका कक्षा १० CBSE, and you can use Shaalaa.com to keep it handy for your exam preparation.
