Question

खालील विधानाचा सहसंबंध स्पष्ट करा.

भारत आणि रशिया

Answer 1

1. ऐतिहासिक पाया: भारत–रशिया संबंधांमध्ये 1971 चे Indo–Soviet Treaty ने भक्कम धोरणात्मक आधार दिला.
2. संरक्षण सहकार्य: रशिया हा भारताचा सर्वात जुना आणि प्रमुख संरक्षण भागीदार आहे. एस-४०० क्षेपणास्त्र प्रणाली, ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र प्रकल्प आणि ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत संरक्षण साहित्याचे संयुक्त उत्पादन हे या सहकार्याचे महत्त्वाचे पैलू आहेत.
3. ऊर्जा व आर्थिक भागीदारी: रशियाकडून सवलतीचे क्रूड व अणु‑ऊर्जा प्रकल्प आणि व्यापार विस्तारामुळे आर्थिक संबंध घट्ट झाले आहेत.
4. राजनैतिक धोरण: संबंध विशेष, स्थिर असून भारत ‘रणनीतिक स्वायत्तता’ राखत विविध देशांसोबत संतुलन साधतो; काही धोरणात्मक मतभेदही आले आहेत.
5. अलीकडचे प्रवाह: अखेरच्या शिखर परिषदेत संरक्षण, व्यापार व ऊर्जा करारांवर चर्चा व प्रगती नोंदवली गेली, म्हणजे भागीदारी अद्याप सक्रिय आहे.