Question

खालील प्रश्नाचे उत्तर ८० ते १०० शब्दांत लिहा.

शीतयुद्धोत्तर काळातील जागतिक घडामोडींचा परिणाम स्पष्ट करा.

Answer 1

शीतयुद्धोत्तर काळातील जागतिक घडामोडींचे परिणाम अत्यंत दूरगामी ठरले. याचे प्रमुख परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत:

1. राजकीय संरचना: द्विध्रुवीयतेचा अंत; अमेरिकेची जागतिक प्रभाव वाढला आणि क्षेत्रीय शक्तींचा उदय झाला.
2. आर्थिक बदल: जागतिकीकरण, उदारीकरणामुळे व्यापार आणि बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचा प्रसार झाला; WTO व खुल्या बाजाराचे महत्त्व वाढले.
3. सांस्कृतिक परिणाम: अमेरिकन खाद्य व लोकप्रिय संस्कृतीचा जागतिक प्रसार स्पष्ट दिसतो.
4. सुरक्षा व संघर्ष: नव्या स्वरूपातील संघर्ष व मानवीक संकटे वाढली; आंतरराष्ट्रीय हस्तक्षेप महत्त्वाचा ठरला. विशेषतः परिणामी जागतिक अर्थव्यवस्था परस्परावलंबी झाली.
5. आर्थिक पैलू: भारतासारख्या देशांमध्ये आर्थिक धोरणांमध्ये बदल (1991 नंतर उदारीकरण, खासगीकरण, जागतिकीकरण) घडले.
6. दहशतवादाचे बदललेले स्वरूप: ९/११ च्या हल्ल्यानंतर दहशतवाद ही केवळ राजकीय नसून जागतिक सुरक्षा समस्या बनली.