Question

उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

1. योग्य पर्याय निवडून विधान पूर्ण करा. (२)

१) ज्ञानेश्वरांना अभिप्रेत असलेला माणसामाणसांना जोडणारा जिव्हाळा जपायचा असेल तर _____________

1. माणसाने एकमेकांशी अजिबात बोलले नाही पाहिजे.
2. मन सुसंस्कृत असायला हवे.
3. दररोज एकमेकांच्या घरी जावे.
4. विज्ञानाची मदत घ्यावी.

२) जगण्याचे खरे सूत्र ___________

1. स्वत: चांगले जगावे.
2. शेजारी सांगितले तसे जगावे.
3. कोणत्याही कामात मन आनंदी ठेवून जगावे.
4. सगळ्यांना सावली देत जगावे.

आजच्या विज्ञानयुगात विज्ञान-तंत्रज्ञानातील संशोधनामुळे विश्व जवळ आले आहे. संत ज्ञानेश्वरांनी तेराव्या शतकात 'हे विश्वचि माझे घर आहे,' ही कल्पना केली होती याचे प्रत्यंतर आज आपण घेत आहोत. आज आपण जगात कुठेही जाऊ शकतो; पण संत ज्ञानेश्वरांना अभिप्रेत असलेला माणसामाणसांना जोडणारा जिव्हाळा आज हरवला आहे. तो जपण्यासाठी मन सुसंस्कृत असायला हवे. नाहीतर, राक्षसी वृत्ती निर्माण होते. ती संतांना नको आहे. चांगल्या मनाने निर्माण केलेल्या कृती जगात महत्त्वपूर्ण ठरतात. विज्ञानातील चांगले प्रकल्प समृद्धी आणतात; पण सुंदर मने ही राष्ट्राची श्रीमंती वाढवतात. संतांनी याकडे लक्ष वेधले आहे.            वडाचे झाड कायम नम्र असते. ते सगळ्यांना सावली देते. त्याची सावली सर्वांना हवीहवीशी वाटते. झाडे स्वत: ऊन सोसतात. लोकांना सावली देतात. पर्वताच्या कुशीत जन्मलेल्या नद्या मोकळ्या मनाने पुढे वाहतात. पर्वत आपल्या जागी स्थिर राहून हे आनंदाने पाहतात. आपण कोणत्याही कामात मन आनंदी ठेवून जर काम केले, तर त्याच्यासारखा दुसरा आनंद नसतो. हे जगण्याचे खरे सूत्र आहे. स्वत: चांगले जगावे आणि स्वार्थापलीकडे जाऊन दुसर्याचाही विचार करावा; असे झाले तरच सुंदर समाज निर्माण होईल. सुखी होईल.

2. पुढील घटकांची प्रत्येकी दोन वैशिष्ट्ये लिहा. (२)

1. झाडे -
2. पर्वत -

3. स्वमत. (३)

वरील उताऱ्याच्या आधारे विज्ञान हवा की निसर्ग, का ते थोडक्यात स्पष्ट करा.

Answer 1

1.

१) ज्ञानेश्वरांना अभिप्रेत असलेला माणसामाणसांना जोडणारा जिव्हाळा जपायचा असेल तर मन सुसंस्कृत असायला हवे.

२) जगण्याचे खरे सूत्र कोणत्याही कामात मन आनंदी ठेवून जगावे.

2.

1. झाडे - स्वत: ऊन सोसतात, लोकांना सावली देतात.
2. पर्वत - आपल्या जागी स्थिर राहतात, इतर घटकांकडे आनंदाने पाहतात.

3. विज्ञान आणि निसर्ग या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. निसर्गाचे संवर्धन करून विज्ञानाचा योग्य वापर केला, तर अखंड मानवजातीचे कल्याण शक्य आहे. विज्ञानामुळे मानवाला समृद्धी मिळाली, भौतिक सुखांची देणगी मिळाली. अनेक गोष्टी सहज सोप्या झाल्या. असे असले तरीही निसर्गातील अनेक घटक माणसाचे जीवन समृद्ध करतात हे विसरून चालणार नाही. माणसाला खराखुरा आनंद किंवा मानसिक समाधान हे निसर्गाच्या सहवासातच मिळत असते. त्यामुळे, माणसाने निसर्ग व विज्ञान यांचा योग्य मेळ घालून मानवजातीचे आणि समस्त सजीवांचे कल्याण साधणे आवश्यक आहे.