मराठी

यदि x = cos t, y = cos mt है, तो सिद्ध कीजिए कि (1 - x^2) (d^2y)/(dx^2) - x (dy)/(dx) + m^2y = 0।

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

यदि x = cos t, y = cos mt है, तो सिद्ध कीजिए कि `(1 - x^2) (d^2y)/(dx^2) - x (dy)/(dx) + m^2y = 0`।

बेरीज
Advertisements

उत्तर

⇒ दिया है: x = cos t, y = cos mt,

और हम जानते हैं कि,

`(dx)/(dt) = - sin t`

`(dy)/(dt) = - m sin mt`

⇒ अतः, `(dy)/(dx) = ((dy)/(dt))/((dx)/(dt))`

`(dy)/(dx) = (- m sin mt)/(- sin t)`

`(dy)/(dx) = (m sin mt)/(sin t)`

⇒ अब, (1 − x2) = 1 − cos2 t = sin2 t

∴ `(1 - x^2) (dy)/(dx) = sin^2 t * (m sin mt)/(sin t)`

`(1 - x^2) (dy)/(dx) = m sin t sin mt`

⇒ अब x के सापेक्ष अवकलन करने पर:

`d/(dx)[(1 - x^2)(dy)/(dx)] = d/(dx) (m sin t sin mt)`

⇒ यहाँ: `d/(dx) = 1/((dx)/(dt)) * d/(dt) = -1/(sin t) * d/(dt)`

`d/(dx) (m sin t sin mt) = -1/(sin t) * d(dt)(m sin t sin mt)`

= `-m/(sin t) (cos t sin mt + m sin t cos mt)`

= `-m (cos t sin mt)/(sin t) - m^2 cos mt`

= `- x (dy)/(dx) - m^2y`

∴ `d/(dx)[(1 - x^2)(dy)/(dx)] = - x (dy)/(dx) - m^2y`

⇒ अब, `d/(dx)[(1 - x^2)(dy)/(dx)] = (1 - x^2)(d^2y)/(dx^2) - 2x (dy)/(dx)`

⇒ अतः,

`(1 - x^2)(d^2y)/(dx^2) - 2x (dy)/(dx) = - x (dy)/(dx) - m^2y`

`(1 - x^2) (d^2y)/(dx^2) - x (dy)/(dx) + m^2y = 0`

अतः सिद्ध हुआ।

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
2025-2026 (March) 65/1/1
Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×