Question

‘प्रत्यक्ष अनुभवांतून शिकणे हे अधिक परिमाणकारक असते,' हे विधान ‘मोठे होत असलेल्या मुलांनो...’ या पाठाधारे स्पष्ट करा.

Answer 1

सुप्रसिद्ध अणुशास्त्रज्ञ डॉ. अनिल काकोडकर यांनी “मोठे होत असलेल्या मुलांनो...' या पाठात बार्कमधील आपले अनुभव कथन केले आहेत.

लेखक जेव्हा बार्कमधील ट्रेनिंग संपवून इंजिनियर म्हणून बार्कमध्ये रुजू झाले, तेव्हा तिथे मेटलायझिंग प्रक्रियेवर त्यांना काम करायला सांगण्यात आले. त्यासाठी लागणारी यंत्रसामग्री तिथे होती पण आतापर्यंत ती कोणीही वापरली नव्हती. मेटलायझिंग प्रकियेवर काम करण्यास लेखक तयार झाले होते. मात्र त्यांनी त्या कामासाठी एक वेल्डर व एक फोरमन यांची मागणी केली होती. ती त्यांची मागणी नाकारण्यात आली. त्यांना स्वत:लाच ते सर्व करावे लागेल असेही सांगण्यात आले.

वरिष्ठांची आज्ञा म्हणून लेखकाने सुरुवात केली व स्वप्रयत्नाने ते काम पूर्ण केले. मग वरिष्ठांकडून कामाची व्याप्ती वाढविण्यात आली. त्यांना सर्व प्रकारचे सहकार्य करण्यास संस्था तयार झाली. त्यावेळेस वरिष्ठांनी त्यांना सांगितले की, तुम्ही हे काम करू शकता याचा विश्‍वास इतरांना वाटल्यावर मग त्यासाठी मदत मागणे हे योग्य. तुम्ही स्वत:ला सिद्ध करणे महत्त्वाचे असते. आधीच मागण्या करण्याची लोकांची वृत्ती असते. त्यामुळेच मेटलायझिंग प्रक्रियेवर काम अजिबात झालेले नव्हते. काम आपल्याला येत नसताना दुसऱ्यांना ते काम सांगणे योग्य नाही. प्रत्यक्ष अनुभवातून शिकल्याने कार्यकुशलता व सर्जनशीलता वाढते.

अशाप्रकारे 'प्रत्यक्ष अनुभवातून शिकणे परिणामकारक असते”, याची सत्यता पटते.