Advertisements
Advertisements
प्रश्न
खालील शब्दसमूहापासून सामासिक शब्द तयार करा.
| शब्दसमूह | सामासिक शब्द |
| पाच आरत्यांचा समूह |
Advertisements
उत्तर
| शब्दसमूह | सामासिक शब्द |
| पाच आरत्यांचा समूह | पंचारती |
संबंधित प्रश्न
खालील विरामचिन्हांची नावे कंसातील यादीतून शोधून लिहा.
(अपूर्णविराम, संयोगचिन्ह, अर्धविराम, अपसारणचिन्ह, लोपचिन्ह)
| विरामचिन्हे - |
नावे |
|
; |
|
|
....... |
|
|
– |
|
|
: |
|
|
- |
खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ लिहून वाक्यांत उपयोग करा.
कायापालट होणे-
खालील वाक्य वाचा. अधोरेखित केलेल्या शब्दांबाबत माहिती भरून तक्ता पूर्ण करा. एखाद्या शब्दाला खालील मुद्दे लागू नसतील तर तिथे − हे चिन्ह लिहा. उदा., ‘व’ यासाठी लिंग, वचन, विभक्ती सगळीकडे − हे चिन्ह येईल.
पुरुषांसाठी व स्त्रियांसाठी वेगवेगळे सामने होतात.
| अ. क्र. | शब्द | मूळ शब्द | शब्दजात | प्रकार | लिंग | वचन | विभक्ती |
| (१) | पुरुषांसाठी | ||||||
| (२) | व | ||||||
| (३) | स्त्रियांसाठी | ||||||
| (४) | वेगवेगळे | ||||||
| (५) | सामने | ||||||
| (६) | होतात |
खालील सामासिक शब्दाचा विग्रह करा.
यथाशक्ती-
खालील वाक्यात आलेली विरामचिन्हे व त्यांची नावे लिहा.
हो जेवणानंतर मी सर्व गोष्टी वाचणार आहे जया म्हणाली
खालील वाक्यातील विरामचिन्ह ओळखून त्यांची नावे लिहा.
घाटात घाट वरंधा घाट बाकी सब घाटियाँ!
खालील वाक्यातील विरामचिन्ह ओळखून त्यांची नावे लिहा.
गतकाळातले ‘ते क्षण’ पुन्हा जिवंत होतात.
खालील शब्दाचा वापर करून प्रत्येकी एक वाक्य तयार करा.
रौद्र रूप
‘बे’ हा उपसर्गलावून खालील शब्द तयार करा व लिहा.
पर्वा-
योग्य शब्दसमूहांचा पर्याय निवडून वाक्यातील रिकाम्या जागी वापर करून वाक्ये पुन्हा लिहा.
चिमुकली मीताली आपल्या आवाजाने सगळ्यांचे ______.
दिलेल्या शब्दापुढे पर्यायातील विरुद्धार्थी शब्द लिहा.
मोठे × ______
‘जोडशब्द’ लिहा.
अंथरूण-
खालील वाक्यातील नामांना अधोरेखित करा.
समोरून बैल येत होता.
खालील वाक्यात योग्य पर्याय निवडून सर्वनाम घाला.
घरातील सगळे म्हणाले, ‘______ सिनेमाला जाऊ.’
खालील दिलेली क्रियाविशेषण अव्यय वापरून वाक्य पूर्ण करा.
मी ______ पाणी प्यायलो.
खालील चित्राला दोन-दोन विशेषणे लावा.
खालील शब्दाचे समानार्थी शब्द लिहा.
माया -
खालील वाक्यात (? ! ‘-’ ‘‘-’’ . ,) घालून वाक्य पुन्हा लिहा.
तो प्रामाणिक आहे बाबांनी सांगितले.
खालील वाक्यात (? ! ‘-’ ‘‘-’’ . ,) घालून वाक्य पुन्हा लिहा.
मधू राजा रझिया व मारिया गप्पा मारत बसले
पूर, गाव, नगर, बाद ही अक्षरे शेवटी असणाऱ्या गावांची, शहरांची, ठिकाणांची नावे खालील तक्त्यात लिहा.
| गाव | पूर | नगर | बाद |
| मानगाव | सोलापूर | अहमदनगर | औरंगाबाद |
पाठामध्ये दुखणेकरी हा शब्द आलेला आहे. दुखणेकरी म्हणजे सतत आजारी पडणारी व्यक्ती. खाली काही वाक्प्रचार व म्हणी दिलेल्या आहेत. शिक्षक व पालक यांच्याशी चर्चा करून त्यांचा अर्थ समजून घ्या. त्यांचा वाक्यांत उपयोग करा.
चोरावर मोर -
सुलेमानचाचा रोज सकाळी फिरायला जातात, त्यामुळे त्यांची तब्येत ______.
खालील शब्दाचे लिंग बदला.
वाघ -
ओळखा पाहू!
नाक आहे; पण श्‍वास घेत नाही. - _______
खालील शब्दाचे समानार्थी शब्द पर्यायातून शोधून लिहा.
गोष्ट -
हे शब्द असेच लिहा.
स्त्रिया, संस्कृत, वक्ता, संदर्भ, विद्वान, ख्याती, पराङ्मुख, दु:ख, श्रमप्रतिष्ठा, संघर्ष, दीर्घ, सहस्रक, आयुष्य.
खालील शब्दातील अचूक शब्द लिहा.
खाली दोन प्रकारचे शब्दसमूह दिलेले आहेत, ते वाचा. कोणत्या शब्दसमूहांचा अर्थ कळतो व कोणत्या शब्दांवरून कळतो ते समजून घ्या.
| शब्दसमूह | शब्दसमूह | शब्दसमूहाचा अर्थ कळतो तो शब्द |
| १. मारियाने कुलूप | मारियाने कुलूप उघडले. | उघडले |
| २. मारियाने दारे, खिडक्या | मारियाने दारे, खिडक्या बंद केल्या. | बंद केल्या |
| ३. मारिया आईला | मारिया आईला बिलगली. | बिलगली |
मागील तक्त्यातील दुसऱ्या शब्दसमूहांत कोणती क्रिया झाली हे दाखवणारे शब्द दिले आहेत. उदा., उघडले, बंद केल्या, बिलगली. क्रिया सांगणाऱ्या या शब्दांमुळे वाक्यांचा अर्थ कळतो. या शब्दांना क्रियापद म्हणतात.
विरुद्ध अर्थाचे शब्द लिहा.
जड × ______
विरुद्ध अर्थाचे शब्द लिहा.
सांडणे × ______
रिकाम्या जागी योग्य क्रियापद लिहा.
ती वेल हिरवीगार ______.
खालील शब्दासाठी पाठातील विशेषण शोधा.
| विशेषणे | विशेष्य |
| ______ | झरा |
पुढील वाक्यात योग्य विरामचिन्ह वापरा. विरामचिन्ह व त्याचे नाव लिहा.
आवडले का तुला हे पुस्तक
पर-सवर्णाने लिहा.
चंचल - ______
खालील ओळी वाचा.
ऊठ पुरुषोत्तमा। वाट पाहे रमा।
दावि मुखचंद्रमा। सकळिकांसी।।
उपमेय - ______
उपमान - ______
खालील ओळी वाचा व समजून घ्या.
| उदा., ‘‘नित्याचेच दु:ख होते उशागती बसलेले ... तोच अवचित आले सुख ठोठावीत दार।’’ (कृ. ब. निकुम्ब) |
- वरील ओळींमधील अचेतन गोष्टी कोणत्या?
- अचेतन गोष्टी कोणत्या क्रिया करतात?
- अचेतन गोष्टी ज्या क्रिया करतात त्या मानवी आहेत का?
आपली मराठी भाषा वाक्प्रचार, म्हणी व सुभाषिते यांनी समृद्ध आहे. शरीर अवयव, प्राणी, पक्षी, मानवी भावभावना, अन्न वा इतर अशा अनेक गोष्टींवरून आपल्याला वाक्प्रचार व म्हणी पाहायला मिळतात. खाली एक तक्ता दिला आहे. तक्त्यातील प्रत्येक रकान्यात दिलेल्या उदाहरणाप्रमाणे आणखी म्हणी व वाक्प्रचार शोधा व लिहा.
| शरीर अवयवावर आधारित | प्राणी व पक्षी यांवर आधारित | मानवी भावभावना | अन्नघटक | इतर घटक | |
| (१) | चेहरा काळवंडणे. | पोटात कावळे ओरडणे. | जिवाची उलघाल होणे. | खाईन तर तुपाशी नाहीतर उपाशी. | दगडापेक्षा वीट मऊ. |
| (२) | |||||
| (३) | |||||
| (४) | |||||
| (५) |
