Question

कार्ल मार्क्स यांचा वर्ग संघर्षाचा सिद्धांत स्पष्ट करा.

Answer 1

प्रस्तावना: इतिहासाच्या दृष्टिकोनात मूलभूत बदल घडवून आणणारी वैचारिक प्रणाली कार्ल मार्क्स याने अस्तित्वात आणली. १९ व्या शतकाच्या उत्तरार्धात त्याने वर्गसिद्धांत मांडला. 

१. कार्ल मार्क्सच्या मते:  

अ. इतिहास हा अमूर्त कल्पनांचा नसून जिवंत माणसांचा असतो.

ब. आपल्या मूलभूत गरजा भागवण्याकरता उपलब्ध असलेल्या उत्पादन साधनांच्या स्वरूपावर आणि त्यांच्या मालकीवर माणसामाणसांतील नातेसंबंध अवलंबून असतात.

क. समाजामधील विविध घटकांना ही उत्पादनाची साधने सारख्या प्रमाणात मिळत नाहीत. याचा परिणाम म्हणजे समाजात वर्ग निर्माण होतात. त्यामुळे, सामाजिक विषमतेतून या वर्गांमध्ये संघर्ष दिसून येतो.

२. मानवी इतिहास हा वर्ग संघर्षाचा इतिहास आहे. यामध्ये ज्या वर्गाच्या हाती उत्पादनाची साधने असतात, तो वर्ग इतर वर्गांचे आर्थिक शोषण करतो, असा विचार त्याने मांडला. मार्क्सने हा वर्गसिद्धांत 'दास कॅपिटल' या आपल्या ग्रंथात मांडला आहे.

निष्कर्ष: अशारीतीने, कार्ल मार्क्स याने आपल्या वर्गसिद्धांताद्वारे जगाला इतिहासाकडे पाहण्याचा नवा दृष्टिकोन दिला.