Question

विद्युतघंटेची रचना व कार्य आकृतीच्या साहाय्याने वर्णन करा.

Answer 1

ड्राय सेलमध्ये इलेक्ट्रोलाइट, झिंकचे बाह्य आवरण आणि ग्रेफाइट रॉड यांच्यामध्ये रासायनिक प्रतिक्रिया होतात. या प्रतिक्रियांमुळे सेलच्या दोन टर्मिनल्सवर विद्युत आवेश निर्माण होतो आणि सर्किटमध्ये विद्युत प्रवाह वाहू लागतो.

ड्राय सेलचा उपयोग

1. ड्राय सेल हलक्या आणि सहज वाहून नेता येण्यासारख्या असतात.
2. द्रव इलेक्ट्रोलाइट असलेल्या सेलच्या तुलनेत ड्राय सेलचे आयुष्य जास्त असते.
3. ड्राय सेलचा उपयोग टॉर्च, टी.व्ही. किंवा ए.सी. रिमोट कंट्रोल, खेळणी इत्यादींमध्ये केला जातो.
   

विद्युत घंटा (Electric Bell) कसे कार्य करते?

जेव्हा स्विच 'ON' केला जातो आणि स्क्रू लोखंडी पट्टीच्या संपर्कात येतो, तेव्हा तांब्याच्या वायरमधून विद्युत प्रवाह वाहू लागतो. विद्युत चुंबकत्वामुळे (Electromagnetism) तांब्याची वायर चुंबकासारखी कार्य करू लागते.

चुंबक झालेली वायर (विद्युत चुंबक) लोखंडी पट्टीला आकर्षित करते, ज्यामुळे स्ट्रायकर (हातोडी) घंटेच्या धातूच्या तुकड्यावर (Gong) आपटतो आणि आवाज निर्माण होतो.

जसेच स्ट्रायकर घंटेला आपटतो, तसाच स्क्रूचा संपर्क लोखंडी पट्टीपासून तुटतो आणि त्यामुळे सर्किटमधील विद्युत प्रवाह थांबतो.

• यामुळे विद्युत चुंबकाची चुंबकीय शक्ती कमी होते, आणि लोखंडी पट्टी परत मूळ स्थितीत येते व स्क्रूच्या संपर्कात येते.
• यामुळे सर्किटमध्ये पुन्हा विद्युत प्रवाह सुरू होतो आणि पुन्हा स्ट्रायकर घंटेवर आपटतो.