Question

पावसाचे तरंग ओंजळीत भरणारी चैतन्यमयी बालिका
अंगणात दिवे लावावेत तसे सर्वच बहर लावणारी तू नवयौवना
स्वप्नांचे पंख लावून आभाळ झुल्यावर झुलणारी तू ध्येयगंधा
नि आज नखशिखांत तू .... तू आहेस फक्त स्थितप्रज्ञा राणी ! 

वरील काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा.

Answer 1

आशयसौंदर्य: पहिल्या तीन ओळींत स्त्रीच्या आयुष्यातील आनंदी, उत्साही, स्वप्नाळू आणि बहरलेल्या अवस्थांचे (कळिका ते फूल) चित्रण आहे. शेवटची ओळ, “तू आहेस फक्त स्थितप्रज्ञा राणी”, तिला आयुष्याच्या चढ-उतारांवर विजय मिळवलेल्या, स्थितप्रज्ञ (सुख-दुःखात समान राहणारी) व्यक्तिमत्त्वाची उंची देते.

काव्यसौंदर्य: पावसाचे तरंग ओंजळीत भरणारी' ही प्रतिमा तिची सर्जनशीलता आणि जीवनाचा आनंद घेण्याची वृत्ती दर्शवते. ‘अंगणात दिवे’ आणि ‘आभाळ झुला’ या प्रतिमा तिचे आयुष्य प्रकाशमय आणि ध्येयवादी असल्याचे दर्शवतात. ‘नखशिखांत’ आणि ‘स्थितप्रज्ञा’ या शब्दांतून तिचा आत्मविश्वासाने भरलेला पूर्णत्व दर्शवणारा प्रवास दिसतो.

भाषासौंदर्य: भाषा साधी पण भावनिक आणि अलंकारिक आहे (उदा. ‘ध्येयगंधा’ हे रूपक). शब्दरचना चैतन्याकडून स्थिरतेकडे जाते.