Question

खालील विषयावर सुमारे २०० ते २५० शब्दांत निबंध लिहा:

स्त्री-पुरुष समानता : काळाची गरज

Answer 1

स्त्री-पुरुष समानता : काळाची गरज

“यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवता” असे आपल्या संस्कृतीत म्हटले आहे. तरीही प्रत्यक्षात स्त्री-पुरुषांमध्ये अनेक क्षेत्रांत असमानता दिसून येते. त्यामुळे स्त्री-पुरुष समानता ही आजच्या काळाची अत्यंत महत्त्वाची गरज आहे.

पूर्वीच्या काळी स्त्रियांना शिक्षण, नोकरी, मालमत्ता हक्क, निर्णयस्वातंत्र्य यांसारख्या मूलभूत अधिकारांपासून वंचित ठेवले जात होते. समाजरचनेत पुरुषप्रधान व्यवस्था होती. मात्र काळानुसार विचारांमध्ये बदल झाला. महात्मा फुले, सावित्रीबाई फुले, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांसारख्या समाजसुधारकांनी स्त्रियांच्या शिक्षणासाठी आणि हक्कांसाठी मोठे योगदान दिले. भारतीय संविधानाने स्त्री-पुरुषांना समान हक्क दिले आहेत.

आज स्त्रिया शिक्षण, क्रीडा, विज्ञान, उद्योग, राजकारण, संरक्षणदल अशा सर्व क्षेत्रांत यशस्वीपणे कार्य करत आहेत. कल्पना चावला, मेरी कोम, किरण बेदी, पी. व्ही. सिंधू यांसारख्या महिलांनी आपल्या कर्तृत्वाने जगभरात भारताचे नाव उज्ज्वल केले आहे. तरीही काही ठिकाणी स्त्रीभ्रूणहत्या, बालविवाह, कौटुंबिक हिंसा, वेतनातील असमानता यांसारख्या समस्या अद्याप अस्तित्वात आहेत. या समस्या दूर करण्यासाठी समाजाने आपली मानसिकता बदलणे आवश्यक आहे.

स्त्री-पुरुष समानता म्हणजे स्त्रीने पुरुषासारखेच वागावे किंवा पुरुषाने स्त्रीसारखेच वागावे असा अर्थ नाही; तर दोघांनाही समान संधी, समान हक्क आणि समान सन्मान मिळावा हा त्यामागचा उद्देश आहे. घरगुती जबाबदाऱ्या, आर्थिक निर्णय, सामाजिक सहभाग यांत दोघांचाही समान सहभाग असणे गरजेचे आहे.

स्त्री आणि पुरुष हे समाजरथाची दोन चाके आहेत. एक चाक कमकुवत असेल तर समाजाची प्रगती शक्य नाही. त्यामुळे शिक्षणाच्या माध्यमातून समतेची जाणीव निर्माण करणे, कायद्यांची काटेकोर अंमलबजावणी करणे आणि स्त्री-पुरुषांनी परस्परांचा आदर राखणे आवश्यक आहे.

अशा प्रकारे स्त्री-पुरुष समानता ही केवळ अधिकारांची बाब नसून समाजाच्या सर्वांगीण प्रगतीसाठी अत्यावश्यक आहे. समतेच्या विचारांनीच सशक्त, प्रगत आणि समृद्ध राष्ट्राची निर्मिती होऊ शकते.