Question

गद्यांशं पठित्वा निर्दिष्टाः कृतीः क्रुत।

किञ्चित्कालानन्तरं शृगालः मृगम्‌ अवदत्‌, "वनेऽस्मिन्‌ एकं सस्यूर्ण्षत्रमस्ति। दर्शयामि तवाम्‌।"तथा कृते मृगः प्रत्यहं तत्र गत्वा सस्यम्‌ अखादत्‌। तद्‌ दृष्ट्वा एकस्मिन्‌ दिने क्षेत्रपतिना पाशः योजितः। तत्रागतः मृगः पाशेवद्धः। सः अचिन्तयत्‌, “इदानीं मित्राण्येव शरणं मम।'' दूरात्‌ तत्‌ पश्चन्‌ जम्बूकः मनसि आनन्दितः। ऽचिन्तयत्‌, "फलितं मे मनोरथम्‌। इदानी प्रभूतं भोजनं प्राप्स्यामि।"मृगस्तं दृष्ट्वा अब्रवीत्‌,“मत्र, ग्द तावन्मम बन्धनम्‌। जायस्व माम्‌।" जम्बूको दूरादेवावदत्‌, "मित्र, दृदधोऽयं बन्धः। स्नायुमिर्मितान्‌ पाशानेतान्‌ कथं वा ब्रतदिवसे स्पृशामि ? '" इत्युक्त्वा सः समीपमेव वृक्षस्य पृष्ठतः निभृतं स्थितः।प्दोषकाले मृगमनव्यन्‌ काकस्तत्रोपस्थितः। मृगं तथाविधं दृष्टवा स उवाच, "सखे! किमेतत्‌?" मृगेणोक्तम्‌, "सुहद्वावयस्य अनादरात्‌ बद्धोऽहम्‌।"

(1) अवबोधनम्‌। (3 तः 2)   (2)

(क) उचितं कारणं चित्वा वाक्यं पुनर्लिखत।   (1)

जम्बूकः मनसि आनन्दितः यतः

1. मृगः पाशैः बद्धः।
2. जम्बूकस्य अन्येन सह मित्रता अभवत्‌।

(ख) कः कं वदति ?    (1)

"वनेऽस्मिन्‌ एकं स्वभू तमस्ति।"

(ग) एषः गद्यांशः कस्मात्‌ पाठत्‌ उद्धृतः ?   (1)

(2) शब्दज्ञानम्। (3 तः 2)   (2)

(क) गदयंशात्‌ 2 पूर्वकालवाचक - धातुसाधित त्वान्त - अव्यये चित्वा लिखत।  (1)

(ख) गदयंशात्‌ विशेषण-विशेष्ययोः मेलनं कुरुत।  (1)

	विशेषणम्‌	विशेष्यम्‌
(1)	दृढः	भोजनम्‌
(2)	प्रभूतम्	मित्रम्
		बन्धः

(ग) पूर्वपदं/उत्तरपदं लिखत।   (1)

1. इत्युकत्वा =______ + उकतवा ।
2. चनेऽस्मिन = वने + ______।

Answer 1

(1)

(क) जम्बूकः मनसि आनन्दितः यतः मृगः पाशैः बद्धः।

(ख) शृगालः मृगं वदति।

(ग) एषः गद्यांश व्यसेन मित्रपरीक्षा इत्यस्मात्‌ पाठात्‌ उदधृतः।

(2)
(क) पूर्वकालवाचक - धातुसाधित - त्वान्त - अव्यये

(i) गत्वा (ii) दृष्ट्वा (iii) उक्त्वा

(ख)

	विशेषणम्‌	विशेष्यम्‌
(1)	दृढः	बन्धः
(2)	प्रभूतम्	भोजनम्‌

(ग)

(1) इत्युक्त्वा = इति + उक्त्वा ।

(2) वनेऽस्मिन = वने + अस्मिन्‌।