Question

फरक स्पष्ट करा:

जातीवाद आणि संप्रदायवाद

Answer 1

अ.क्र.	जातीवाद	संप्रदायवाद
1.	जातीयवाद म्हणजे देशाऐवजी जातीप्रती निष्ठा बाळगणे होय.	संप्रदायवाद म्हणजे धर्म आधारित राष्ट्रप्रेम होय. म्हणजेच, राष्ट्रापेक्षा धर्माप्रती आत्यंतिक निष्ठा बाळगणे.
2.	जातिभेदाच्या संदर्भात, एकाच जातीचे सदस्य सामाजिक सेवा आणि इतर कल्याणकारी योजनांच्या माध्यमातून आपल्या स्वतःच्या जातीगटाचे रक्षण करतात. उच्च जातींकडून होणाऱ्या दडपणामुळे अनुसूचित जातींमध्ये सामाजिक उपेक्षेची भावना निर्माण झाली आहे.	सांप्रदायिकतेच्या बाबतीत, विविध धर्मांचे लोक आपला धर्मच श्रेष्ठ आहे असे मानतात. धार्मिक मूलतत्त्ववादी आपल्या धार्मिक चालीरीती इतरांवर लादण्याचा प्रयत्न करतात. राजकीय हेराफेरी, मोठ्या प्रमाणावरील निरक्षरता आणि अंधश्रद्धा यांमुळेही सांप्रदायिक हिंसाचार उद्भवतो.
3.	जेव्हा जातीय निष्ठेला राजकीय रंग प्राप्त होतो, तेव्हा त्या जातीचे सदस्य आपले पूर्वग्रह आणि दुराग्रह राजकारणात घेऊन येतात. लोक आपल्याच जातीच्या उमेदवारांना मतदान करतात. ज्या जातींची संख्याबळामुळे ताकद अधिक असते, त्या जाती वरचढ ठरतात. निवडणुकीत विजयी झालेले उमेदवार त्यानंतर आपल्याच जातीय समूहांना झुकते माप देतात.	राजकीय दृष्ट्या, जातीय संघर्ष लोकशाहीला कमकुवत करतो. यामुळे राजकारण्यांना स्वतःचे स्वार्थ साधण्यासाठी धर्माचा वापर करणे शक्य होते. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर, याचा भारताच्या प्रतिमेवर विपरीत परिणाम होतो.
4.	याचा संबंध खालील बाबींशीही आहे: समाजातील मर्यादित परस्परसंवाद. संसाधने आणि सत्तेपर्यंत पोहोचण्यासाठीच्या स्पर्धेचे एक साधन म्हणून जातीचा वापर होणे. लोकांमध्ये अविश्वासाची निर्मिती होणे. जातीय अत्याचार आणि जातीय पूर्वग्रह. राष्ट्रीय एकात्मतेच्या मार्गातील अडथळे.	याचा संबंध खालील बाबींशीही आहे: सांप्रदायिक संघर्ष आणि सांप्रदायिक हिंसाचार. विविध धर्मांमध्ये खोलवर रुजलेली द्वेष, कटुता आणि शत्रुत्वाची भावना. आर्थिक वाढ आणि विकासातील अडथळे. सांप्रदायिक दंगे, परस्पर अविश्वास आणि विघटन. दहशतवादी कृत्ये. राष्ट्रीय प्रतिष्ठा आणि एकात्मतेसमोरील गंभीर आव्हान.