Question

धातुंचे क्षरण होऊ नये म्हणून तुम्ही काय कराल?

Answer 1

आपण गंज टाळण्यासाठी खालील गोष्टींची निवड करू शकतो:

1. धातूचा प्रकार: गंज टाळण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे गंज-प्रतिरोधक धातूचा वापर करणे, जसे की ॲल्युमिनियम किंवा स्टेनलेस स्टील. या धातूंचा वापर केल्याने गंज-प्रतिबंधक अतिरिक्त संरक्षणाची गरज कमी होते.
2. संरक्षक लेप:
   1. रंगीत लेप: धातू आणि हवेतील आर्द्रता यांच्यात अडथळा निर्माण करून गंज रोखण्यासाठी पेंटिंग हा स्वस्त आणि प्रभावी उपाय आहे. उदाहरण: काळ्या रंगाचा पेंट.
   2. पावडर लेप: कोरड्या पावडरचा थर स्वच्छ धातूच्या पृष्ठभागावर लावला जातो, ज्यामुळे ऑक्सिजनच्या संपर्कापासून संरक्षण मिळते.
      उदाहरण: ॲक्रेलिक, पॉलिस्टर, इपॉक्सी, नायलॉन आणि युरेथेन.
3. पर्यावरणीय उपाय: गंज हा धातू आणि आसपासच्या वातावरणातील वायू यांच्यातील रासायनिक प्रक्रियेमुळे होतो. या प्रतिक्रियांना नियंत्रित करून गंज कमी करता येतो. उदाहरणार्थ: पाणी बॉयलरमध्ये पाण्याची कठोरता, क्षारता किंवा ऑक्सिजनचे प्रमाण नियंत्रित करण्यासाठी मृदूकरण करणारे पदार्थाचा वापर केला जातो.
4. आकारमान बदल: आकारमानात बदल केल्यास गंज कमी करण्यास आणि विद्यमान संरक्षणात्मक गंजरोधक लेपांचा टिकाऊपणा वाढवण्यास मदत करू शकतात. आदर्शतः, रचना अशा प्रकारे असावी की ती धूळ आणि पाणी अडकण्यापासून रोखेल, हवेच्या प्रवाहास चालना देईल आणि उघड्या कपारी टाळेल. धातू नियमित देखभालीसाठी सहज उपलब्ध असल्याची खात्री करणे देखील त्याचे आयुष्य वाढवण्यास मदत करते.

5. बलिदानात्मक लेपन: बलिदानात्मक लेपनामध्ये धातूच्या पृष्ठभागावर अशा अतिरिक्त धातूचा थर दिला जातो, जो ऑक्सिडेशन होण्याची अधिक शक्यता असते. बलिदानात्मक लेपनासाठी दोन मुख्य तंत्रे आहेत:

   1. कॅथोडिक संरक्षण: यामध्ये लोखंड आधारित धातूवर झिंकचा थर दिला जातो. झिंक हा स्टीलपेक्षा अधिक सक्रिय धातू आहे, त्यामुळे तो प्रथम गंजतो आणि स्टीलला गंजण्यापासून वाचवतो. या प्रक्रियेस गॅल्वनायझिंग म्हणतात.
   2. ॲनोडिक संरक्षण: यात लोखंड-आधारित धातूवर झिंकऐवजी कमी सक्रिय धातू जसे की कथिलचा थर दिला जातो. कथिल गंजत नाही, त्यामुळे तोपर्यंत स्टील सुरक्षित राहते जोपर्यंत कथिलचे लेप अखंड राहते.