Advertisements
Advertisements
प्रश्न
अधोलिखितानां सप्रसङ्ग हिन्दीभाषया व्याख्या कार्या।
अविद्यया मृत्युं तीर्त्वा विद्ययाऽमृतमश्नुते।
Advertisements
उत्तर
इसका भाव यह है कि अविद्या (कर्म) के द्वारा मनुष्य मृत्यु अथवा सांसारिक बन्धनों को पार करता है तथा विद्या (आत्मज्ञान) के द्वारा अमृतत्व अर्थात् मोक्ष को प्राप्त करता है। केवल विद्या या केवल अविद्या पर्याप्त नहीं है। मनुष्य के कल्याण के लिए विद्या और अविद्या दोनों का समुचित ज्ञान एवं आचरण आवश्यक हैं। यही इस मन्त्र का मुख्य संदेश है।
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
ईशावास्योपनिषद् कस्या: संहिताया: भाग:?
शतं समा: कथं जिजीविषेत्?
आत्महनो जना: कीदृशं लोकं गच्छन्ति?
मनसोऽपि वेगवान् क:?
पदार्थभोग: कथं करणीय:?
तिष्ठत्रपि क: धावत: अन्यान् अत्येति?
‘ईशावास्यम्..... कस्यस्विद्धनम्’ इत्यस्य भावं सरलसंस्कृतभाषया विशदयत।
इदं सर्वं जगत् ______
मा गृधः ______
शतं समा: ______ जिजीविषेत्।
अविद्योपासकाः ______ प्राविशन्ति।
अधोलिखितानां सप्रसङ्ग हिन्दीभाषया व्याख्या कार्या।
तेन त्यक्तेन भुञ्जीथाः।
अधोलिखितानां सप्रसङ्ग हिन्दीभाषया व्याख्या कार्या।
न कर्म लिप्यते नरे।
उपनिषन्मन्त्रयो: अन्वयं लिखत -
अन्यदेवाहुर्विद्यया अन्यदाहुरविद्यया।
इति शुश्रुम धीराणां ये नस्तद्विचचक्षिरे॥
अनेजदेकं मनसो जवीयो नैनद्देवा आप्नुवन्पूर्वमर्षत्।
तद्धावतोऽन्यानत्येति तिष्ठत्तस्मिन्नपो मातरिश्वा दधाति॥
प्रकृतिं प्रत्ययं च योजयित्वा पदरचनां कुरुत।
कृ + शतृ
प्रकृतिं प्रत्ययं च योजयित्वा पदरचनां कुरुत।
तत् + तसिल्
प्रकृतिप्रत्ययविभाग: क्रियताम
तिष्ठत्
प्रकृतिप्रत्ययविभाग: क्रियताम
जवीय:
अधोलिखितानि पदानि आश्रित्य वाक्यरचनां कुरूत।
कर्माणि
अधोलिखितानि पदानि आश्रित्य वाक्यरचनां कुरूत।
तमसा
अधोलिखितानि पदानि आश्रित्य वाक्यरचनां कुरूत।
त्वयि
अधोलिखितानि पदानि आश्रित्य वाक्यरचनां कुरूत।
समाः
सन्धि सन्धिविच्छेद वा कुरूत-
ईशावास्यम् = ______ + ______
सन्धि सन्धिविच्छेद वा कुरूत -
कुर्वन्नेवेह = ______ + ______ + ______
सन्धि सन्धिविच्छेद वा कुरूत-
जिजीविषेत् + शतं = ______ + ______
सन्धि सन्धिविच्छेद वा कुरूत-
तत् + धावतः = ______ + ______
सन्धि सन्धिविच्छेद वा कुरूत-
अन्यथेतः = ______ + ______
अधोलिखितानां पदानां पर्यायपदानि लिखत
ईशः
अधोलिखितानां पदानां पर्यायपदानि लिखत
जगत्
अधोलिखितानां पदानां पर्यायपदानि लिखत
कर्म
अधोलिखितानां पदानां पर्यायपदानि लिखत
धीराः
अधोलिखितानां पदानां पर्यायपदानि लिखत
विद्या
अधोलिखितानां पदानां विलोमपदानि लिखत ।
तिष्ठत्
अधोलिखितानां पदानां विलोमपदानि लिखत ।
उभयम्
अधोलिखितानां पदानां विलोमपदानि लिखत ।
जवीयः
अधोलिखितानां पदानां विलोम पदानि लिखत -
भासुरम्
अधोलिखितानि पदानि आश्रित्य वाक्यरचनां कुरूत।
विद्यायाम्
