मराठी

∫ ( X 2 + 1 ) ( X 2 + 4 ) ( X 2 + 3 ) ( X 2 − 5 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{( x^2 + 1) ( x^2 + 4)}{( x^2 + 3) ( x^2 - 5)} dx\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[I=\int\frac{( x^2 + 1) ( x^2 + 4)}{( x^2 + 3) ( x^2 - 5)} dx\]

Since,

\[\frac{\left( x^2 + 1 \right)\left( x^2 + 4 \right)}{\left( x^2 + 3 \right)\left( x^2 - 5 \right)} = \frac{\left[ \left( x^2 + 3 \right) - 2 \right]\left[ \left( x^2 - 5 \right) + 9 \right]}{\left( x^2 + 3 \right)\left( x^2 - 5 \right)}\]
\[ \Rightarrow \frac{\left( x^2 + 1 \right)\left( x^2 + 4 \right)}{\left( x^2 + 3 \right)\left( x^2 - 5 \right)} = \frac{\left( x^2 + 3 \right)\left( x^2 - 5 \right) + 9\left( x^2 + 3 \right) - 2\left( x^2 - 5 \right) - 18}{\left( x^2 + 3 \right)\left( x^2 - 5 \right)}\]

\[\Rightarrow \frac{\left( x^2 + 1 \right)\left( x^2 + 4 \right)}{\left( x^2 + 3 \right)\left( x^2 - 5 \right)} = 1 + \frac{9}{\left( x^2 - 5 \right)} - \frac{2}{\left( x^2 + 3 \right)} - \frac{18}{\left( x^2 + 3 \right)\left( x^2 - 5 \right)}.............(1)\]

Let 

\[I_1 = \int\frac{1}{( x^2 + 3)( x^2 - 5)}\text{ and }x^2 = y\]

\[\Rightarrow \frac{1}{\left( y + 3 \right)\left( y - 5 \right)} = \frac{A}{\left( y + 3 \right)} + \frac{B}{\left( y - 5 \right)}\]
\[ = \frac{A\left( y - 5 \right) + B\left( y + 3 \right)}{\left( y + 3 \right)\left( y - 5 \right)}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( y + 3 \right)\left( y - 5 \right)} = \frac{\left( A + B \right)y - \left( 5A + 3B \right)}{\left( y + 3 \right)\left( y - 5 \right)}\]

Comparing coefficients, we get

\[A + B = 0\text{ and }5A + 3B = - 1\]
\[\text{By solving the equations, we get}\]
\[A = - \frac{1}{8}\text{ and }B = \frac{1}{8}\]

From (1), we get

\[I = \int\left[ 1 + \frac{9}{\left( x^2 - 5 \right)} - \frac{2}{\left( x^2 + 3 \right)} - 18\left( \frac{- 1}{8\left( x^2 + 3 \right)} + \frac{1}{8\left( x^2 - 5 \right)} \right) \right]dx\]

\[\Rightarrow I = \int\left[ 1 + \frac{27}{4\left( x^2 - 5 \right)} + \frac{1}{\left( x^2 + 3 \right)} \right]dx\]
\[ \Rightarrow I = \int1dx + \int\frac{27}{4\left( x^2 - 5 \right)}dx + \int\frac{1}{\left( x^2 + 3 \right)}dx\]
\[ \therefore I = x + \frac{27}{8\sqrt{5}}\ln\left( \left| \frac{x - \sqrt{5}}{x + \sqrt{5}} \right| \right) + \frac{1}{4\sqrt{3}} \tan^{- 1} \left( \frac{x}{\sqrt{3}} \right) + c\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७८]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 69 | पृष्ठ १७८

संबंधित प्रश्‍न

Evaluate : `int_0^3dx/(9+x^2)`


Integrate the following w.r.t. x `(x^3-3x+1)/sqrt(1-x^2)`


`∫   x    \sqrt{x + 2}     dx ` 

\[\int\sqrt{\frac{1 - \cos x}{1 + \cos x}} dx\]

\[\int\frac{1}{e^x + 1} dx\]

` ∫  {1+tan}/{ x + log  sec  x   dx} `

\[\int\frac{e^{x - 1} + x^{e - 1}}{e^x + x^e} dx\]

\[\int\frac{1}{\cos 3x - \cos x} dx\]

\[\int\frac{\left\{ e^{\sin^{- 1} }x \right\}^2}{\sqrt{1 - x^2}} dx\]


\[\int\frac{1 + \sin x}{\sqrt{x - \cos x}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{1 - x^2} \left( \sin^{- 1} x \right)^2} dx\]


 `   ∫     tan x    .  sec^2 x   \sqrt{1 - tan^2 x}     dx\ `

Evaluate the following integrals:

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 2x + 10 \right)^2}dx\]

 


Evaluate the following integrals:

\[\int\frac{5x - 2}{1 + 2x + 3 x^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 5}{3 x^2 + 13x - 10}\text{ dx }\]

Evaluate the following integrals: 

\[\int\frac{x + 2}{\sqrt{x^2 + 2x + 3}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{5 - 4 \cos x} \text{ dx }\]

Evaluate the following integrals:

\[\int\frac{x \cos^{- 1} x}{\sqrt{1 - x^2}}dx\]

 


Evaluate the following integral :-

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 1 \right)\left( x - 1 \right)}dx\]

Evaluate the following integral:

\[\int\frac{1}{x\left( x^3 + 8 \right)}dx\]

 


Evaluate the following integral:

\[\int\frac{x^2}{x^4 - x^2 - 12}dx\]

 


\[\int\frac{x^2 + 1}{x^4 - x^2 + 1} \text{ dx }\]

Evaluate:\[\int\frac{\sin \sqrt{x}}{\sqrt{x}} \text{ dx }\]


Evaluate:\[\int \sec^2 \left( 7 - 4x \right) \text{ dx }\]


Evaluate:\[\int\frac{\log x}{x} \text{ dx }\]


Evaluate:\[\int\frac{e\tan^{- 1} x}{1 + x^2} \text{ dx }\]


Evaluate: \[\int\frac{1}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]


Write the value of\[\int\sec x \left( \sec x + \tan x \right)\text{  dx }\]


Evaluate: \[\int\left( 1 - x \right)\sqrt{x}\text{  dx }\]


Evaluate: \[\int\frac{x + \cos6x}{3 x^2 + \sin6x}\text{ dx }\]


Evaluate:  \[\int\frac{2}{1 - \cos2x}\text{ dx }\]


Evaluate:

\[\int \cos^{-1} \left(\sin x \right) \text{dx}\]


Evaluate: `int_  (x + sin x)/(1 + cos x )  dx`


Evaluate the following:

`int ("d"x)/sqrt(16 - 9x^2)`


Evaluate the following:

`int (3x - 1)/sqrt(x^2 + 9) "d"x`


Evaluate the following:

`int sqrt(5 - 2x + x^2) "d"x`


Evaluate the following:

`int x/(x^4 - 1) "d"x`


Evaluate the following:

`int sqrt(x)/(sqrt("a"^3 - x^3)) "d"x`


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×