मराठी

∫ X √ 1 + X − X 2 Dx - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{  dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ Let I }= \int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{ dx}\]
\[\text{ and  let x }= A\frac{d}{dx}\left( 1 + x - x^2 \right) + B\]
\[ \Rightarrow x = A \left( - 2x + 1 \right) + B\]
\[\text{By equating the coefficients of like terms we get}, \]
\[x = \left( - 2A \right) x\]
\[ \Rightarrow A = - \frac{1}{2}\]
\[\text{  and   A + B = 0 }\]
\[ \Rightarrow B = \frac{1}{2}\]
\[\text{By substituting the values of A and B in eq (1) we get}, \]
\[I = \int\left[ - \frac{1}{2} \left( - 2x + 1 \right) + \frac{1}{2} \right] \sqrt{1 + x - x^2} \text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\int\left( - 2x + 1 \right) \sqrt{1 + x - x^2}dx + \frac{1}{2} \sqrt{1 + x - x^2}\text{ dx }\]
\[\text{ Putting  1 + x - x^2 = t}\]
\[ \Rightarrow \left( - 2x + 1 \right) \text{ dx }= dt\]
\[ \therefore I = - \frac{1}{2}\int\sqrt{t} \cdot dt + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 + x - x^2} \text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\int\sqrt{t} \text{ dt} + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 - \left( x^2 - x \right)} \text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\int t^\frac{1}{2} \cdot dt + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 - \left( x^2 - x + \frac{1}{4} - \frac{1}{4} \right)}\text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\left[ \frac{t^\frac{1}{2} + 1}{\frac{1}{2} + 1} \right] + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 - \left( x - \frac{1}{2} \right)^2 + \frac{1}{4}}\text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2} \times \frac{2}{3} t^\frac{3}{2} + \frac{1}{2}\int\sqrt{\left( \frac{\sqrt{5}}{2} \right)^2 - \left( x - \frac{1}{2} \right)^2}dx\]
\[ = - \frac{1}{3} t^\frac{3}{2} + \frac{1}{2}\left[ \left( \frac{x - \frac{1}{2}}{2} \right) \sqrt{\left( \frac{\sqrt{5}}{2} \right)^2 - \left( x - \frac{1}{2} \right)^2} + \frac{\left( \frac{\sqrt{5}}{2} \right)^2}{2} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{5}}{2}} \right) \right] + C ......................\left[ \because \int\sqrt{a^2 - x^2}dx = \frac{x}{2}\sqrt{a^2 - x^2} + \frac{1}{2} a^2 \sin^{- 1} \frac{x}{a} + C \right]\]
\[ = - \frac{1}{3} \left( 1 + x - x^2 \right)^\frac{3}{2} + \frac{1}{2}\left[ \left( \frac{2x - 1}{4} \right) \sqrt{1 + x - x^2} + \frac{5}{8} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) \right] + C\]
\[ = \frac{- \left( 1 + x - x^2 \right)\sqrt{1 + x - x^2}}{3} + \frac{\left( 2x - 1 \right)}{8} \sqrt{1 + x - x^2} + \frac{5}{16} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]
\[ = \sqrt{1 + x - x^2} \left[ \frac{- \left( 1 + x - x^2 \right)}{3} + \frac{2x - 1}{8} \right] + \frac{5}{16} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]
\[ = \sqrt{1 + x - x^2} \left[ \frac{- 8 - 8x + 8 x^2 + 6x - 3}{24} \right] + \frac{5}{16}\text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]
\[ = \sqrt{1 + x - x^2} \left[ \frac{8 x^2 - 2x - 11}{24} \right] + \frac{5}{16} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Revision Excercise [पृष्ठ २०४]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Revision Excercise | Q 89 | पृष्ठ २०४

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\left( 3x\sqrt{x} + 4\sqrt{x} + 5 \right)dx\]

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int\frac{e^{3x}}{e^{3x} + 1} dx\]

\[\int\frac{1}{      x      \text{log x } \text{log }\left( \text{log x }\right)} dx\]

\[\int\sqrt{1 + e^x} .  e^x dx\]

\[\int\frac{\cos^3 x}{\sqrt{\sin x}} dx\]

\[\int\frac{\sin\sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int\frac{\text{sin }\left( \text{2 + 3 log x }\right)}{x} dx\]

\[\int\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x + 2} \text{ dx  }\]

\[\int\frac{x^2 + 3x + 1}{\left( x + 1 \right)^2} dx\]

Evaluate the following integrals:

\[\int\frac{x^7}{\left( a^2 - x^2 \right)^5}dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{a^2 + b^2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{a^2 - b^2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{1}{2 x^2 - x - 1} dx\]

\[\int\frac{1}{x \left( x^6 + 1 \right)} dx\]

\[\int\frac{x - 1}{3 x^2 - 4x + 3} dx\]

\[\int\frac{x}{\sqrt{x^2 + 6x + 10}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{2}{2 + \sin 2x}\text{ dx }\]

`int 1/(cos x - sin x)dx`

\[\int\frac{1}{5 + 7 \cos x + \sin x} dx\]

\[\int x^2 \sin^{- 1} x\ dx\]

\[\int \cos^{- 1} \left( \frac{1 - x^2}{1 + x^2} \right) \text{ dx }\]

\[\int x \cos^3 x\ dx\]

\[\int\frac{\sqrt{16 + \left( \log x \right)^2}}{x} \text{ dx}\]

\[\int\frac{5x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 - a^2 \right) \left( x^2 - b^2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x^2 + 1 \right) \left( x^2 + 2 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 + x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{\left( 2 x^2 + 3 \right) \sqrt{x^2 - 4}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x}{4 + x^4} \text{ dx }\] is equal to

If \[\int\frac{\cos 8x + 1}{\tan 2x - \cot 2x} dx\]


\[\int\frac{1}{1 - \cos x - \sin x} dx =\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^4 x} dx =\]

\[\int\frac{1 - x^4}{1 - x} \text{ dx }\]


\[\int \text{cosec}^2 x \text{ cos}^2 \text{  2x  dx} \]

\[\int\frac{1}{4 x^2 + 4x + 5} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{\frac{1}{4} - \cos^2 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1 + x^2}{\sqrt{1 - x^2}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{1 - \sin x}}{1 + \cos x} e^{- x/2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{x}{x^3 - 1} \text{ dx}\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×