मराठी

∫ X √ 1 + X − X 2 Dx - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{  dx }\]
बेरीज
Advertisements

उत्तर

\[\text{ Let I }= \int x\sqrt{1 + x - x^2}\text{ dx}\]
\[\text{ and  let x }= A\frac{d}{dx}\left( 1 + x - x^2 \right) + B\]
\[ \Rightarrow x = A \left( - 2x + 1 \right) + B\]
\[\text{By equating the coefficients of like terms we get}, \]
\[x = \left( - 2A \right) x\]
\[ \Rightarrow A = - \frac{1}{2}\]
\[\text{  and   A + B = 0 }\]
\[ \Rightarrow B = \frac{1}{2}\]
\[\text{By substituting the values of A and B in eq (1) we get}, \]
\[I = \int\left[ - \frac{1}{2} \left( - 2x + 1 \right) + \frac{1}{2} \right] \sqrt{1 + x - x^2} \text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\int\left( - 2x + 1 \right) \sqrt{1 + x - x^2}dx + \frac{1}{2} \sqrt{1 + x - x^2}\text{ dx }\]
\[\text{ Putting  1 + x - x^2 = t}\]
\[ \Rightarrow \left( - 2x + 1 \right) \text{ dx }= dt\]
\[ \therefore I = - \frac{1}{2}\int\sqrt{t} \cdot dt + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 + x - x^2} \text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\int\sqrt{t} \text{ dt} + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 - \left( x^2 - x \right)} \text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\int t^\frac{1}{2} \cdot dt + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 - \left( x^2 - x + \frac{1}{4} - \frac{1}{4} \right)}\text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2}\left[ \frac{t^\frac{1}{2} + 1}{\frac{1}{2} + 1} \right] + \frac{1}{2}\int\sqrt{1 - \left( x - \frac{1}{2} \right)^2 + \frac{1}{4}}\text{ dx }\]
\[ = - \frac{1}{2} \times \frac{2}{3} t^\frac{3}{2} + \frac{1}{2}\int\sqrt{\left( \frac{\sqrt{5}}{2} \right)^2 - \left( x - \frac{1}{2} \right)^2}dx\]
\[ = - \frac{1}{3} t^\frac{3}{2} + \frac{1}{2}\left[ \left( \frac{x - \frac{1}{2}}{2} \right) \sqrt{\left( \frac{\sqrt{5}}{2} \right)^2 - \left( x - \frac{1}{2} \right)^2} + \frac{\left( \frac{\sqrt{5}}{2} \right)^2}{2} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{x - \frac{1}{2}}{\frac{\sqrt{5}}{2}} \right) \right] + C ......................\left[ \because \int\sqrt{a^2 - x^2}dx = \frac{x}{2}\sqrt{a^2 - x^2} + \frac{1}{2} a^2 \sin^{- 1} \frac{x}{a} + C \right]\]
\[ = - \frac{1}{3} \left( 1 + x - x^2 \right)^\frac{3}{2} + \frac{1}{2}\left[ \left( \frac{2x - 1}{4} \right) \sqrt{1 + x - x^2} + \frac{5}{8} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) \right] + C\]
\[ = \frac{- \left( 1 + x - x^2 \right)\sqrt{1 + x - x^2}}{3} + \frac{\left( 2x - 1 \right)}{8} \sqrt{1 + x - x^2} + \frac{5}{16} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]
\[ = \sqrt{1 + x - x^2} \left[ \frac{- \left( 1 + x - x^2 \right)}{3} + \frac{2x - 1}{8} \right] + \frac{5}{16} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]
\[ = \sqrt{1 + x - x^2} \left[ \frac{- 8 - 8x + 8 x^2 + 6x - 3}{24} \right] + \frac{5}{16}\text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]
\[ = \sqrt{1 + x - x^2} \left[ \frac{8 x^2 - 2x - 11}{24} \right] + \frac{5}{16} \text{ sin}^{- 1} \left( \frac{2x - 1}{\sqrt{5}} \right) + C\]

shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 19: Indefinite Integrals - Revision Excercise [पृष्ठ २०४]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
पाठ 19 Indefinite Integrals
Revision Excercise | Q 89 | पृष्ठ २०४

व्हिडिओ ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्‍न

\[\int\frac{2 x^4 + 7 x^3 + 6 x^2}{x^2 + 2x} dx\]

\[\int \left( \tan x + \cot x \right)^2 dx\]

 
\[\int\frac{\cos x}{1 - \cos x} \text{dx }or \int\frac{\cot x}{\text{cosec         } {x }- \cot x} dx\]

\[\int\frac{\cos x}{1 + \cos x} dx\]

If f' (x) = a sin x + b cos x and f' (0) = 4, f(0) = 3, f

\[\left( \frac{\pi}{2} \right)\] = 5, find f(x)
 

\[\int\frac{x + 1}{\sqrt{2x + 3}} dx\]

Integrate the following integrals:

\[\int\text{sin 2x  sin 4x    sin 6x  dx} \]

\[\int\frac{\cos x}{\cos \left( x - a \right)} dx\] 

\[\int\frac{- \sin x + 2 \cos x}{2 \sin x + \cos x} dx\]

\[\int {cosec}^4  \text{ 3x } \text{ dx } \]

\[\int \sin^5 x \cos x \text{ dx }\]

\[\int \sin^3 x \cos^5 x \text{ dx  }\]

\[\int\frac{x}{3 x^4 - 18 x^2 + 11} dx\]

\[\int\frac{\sin 2x}{\sqrt{\sin^4 x + 4 \sin^2 x - 2}} dx\]

\[\int\frac{\left( 3\sin x - 2 \right)\cos x}{13 - \cos^2 x - 7\sin x}dx\]

\[\int\frac{x + 2}{\sqrt{x^2 + 2x - 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{4 \cos^2 x + 9 \sin^2 x}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + 3 \sin^2 x} \text{ dx }\]

`int 1/(sin x - sqrt3 cos x) dx`

\[\int\frac{2 \sin x + 3 \cos x}{3 \sin x + 4 \cos x} dx\]

\[\int\frac{4 \sin x + 5 \cos x}{5 \sin x + 4 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int x e^x \text{ dx }\]

\[\int x e^{2x} \text{ dx }\]

` ∫    sin x log  (\text{ cos x ) } dx  `

\[\int\frac{x + \sin x}{1 + \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\cos\sqrt{x}\ dx\]

\[\int x^2 \sin^{- 1} x\ dx\]

\[\int e^x \left( \frac{\sin 4x - 4}{1 - \cos 4x} \right) dx\]

\[\int\sqrt{x^2 - 2x} \text{ dx}\]

\[\int\sqrt{2x - x^2} \text{ dx}\]

\[\int\frac{1}{x\left( x - 2 \right) \left( x - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{5x}{\left( x + 1 \right) \left( x^2 - 4 \right)} dx\]

\[\int\frac{1}{\left( x + 1 \right) \sqrt{x^2 + x + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x + 2}{\left( x + 1 \right)^3} \text{ dx }\]


\[\int\frac{\sin x - \cos x}{\sqrt{\sin 2x}} \text{ dx }\]
 
 

\[\int\frac{1}{\sin^4 x + \cos^4 x} \text{ dx}\]


\[\int\log \left( x + \sqrt{x^2 + a^2} \right) \text{ dx}\]

\[\int x^3 \left( \log x \right)^2\text{  dx }\]

\[\int \cos^{- 1} \left( 1 - 2 x^2 \right) \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×