Question

व्युत्पत्ती कोश पाहण्यासाठीची पद्धत सोदाहरणासहित सांगा.

Answer 1

व्युत्पत्ती कोशात शब्दासमोर सुरुवातीला शब्दाची जात देण्यात येते. नाम असेल, तर त्याचे लिंग लघुरूपात. (पु., स्त्री., नपुं.) लिहिले जाते. वेगवेगळ्या भाषांमधील त्या शब्दाचे रूप देताना त्या भाषांसाठी लघुरूप (संस्कृत-सं., हिंदी-हिं.) वापरलेले असते, तसेच त्या शब्दामागचा इतिहास कोशकार सांगतात. त्या शब्दाची अन्य कोणी मांडलेली व्युत्पत्ती असल्यास ती व्युत्पत्ती तेथे दिली जाते. ती कोशकारांना योग्य वाटते, की नाही त्यावरचे मत कोशकार येथे व्यक्त करतात.
          उदाहरण. दिवाळी स्त्री दिव्यांची रांग, एक सण (दिव्यांसंबंधी) A row of lights (hence) a Hindu Festival with noturnal illuminations (सं. दीपावलि, दीपालि; प्रा. दिवाली, दीवावली, बं. दिउयाली, ओ. दिआली; हिं/पं. दिवाली, सिं. डिआरी, गु. दिवाळी) दिवाळी हा शब्द व्युत्पत्ती कोशात पाहताना तो स्त्रिलिंगी शब्द आहे. त्याचा अर्थ दिव्याची रांग, दिव्यांसंबंधी एक सण असा आहे. त्याचा इंग्रजी भाषेत अर्थ दिला आहे. पुढे विविध भाषेत या शब्दाची नावे दिली आहेत. सं = संस्कृत, प्रा = प्राकृत, बं = बंगाली, ओ = ओडिसी, हिं/पं = हिंदी/पंजाबी, सिं = सिंधी, गु = गुजराती या भाषा आहेत.