Question

प्लॅस्टिक कसे तयार करतात?

Answer 1

प्लास्टिकचा उगम आणि उत्पादन प्रक्रिया

प्लास्टिक हे नैसर्गिक आणि सेंद्रिय पदार्थांपासून तयार होते, जसे की सेलुलोज, कोळसा, नैसर्गिक वायू, मीठ आणि खनिज तेल (क्रूड ऑइल).

क्रूड ऑइल आणि त्याचे विभाजन:

• खनिज तेल (Crude Oil) हे हजारो संयुगांचे मिश्रण असते.
• तेल शुद्धिकरण (Oil Refinery) प्रक्रियेद्वारे क्रूड ऑइलचे विभाजन केले जाते.
• या प्रक्रियेत हेवी क्रूड ऑइलचे हलक्या घटकांमध्ये विभाजन होते, ज्यांना "फ्रॅक्शन्स" म्हणतात.
• प्रत्येक फ्रॅक्शन हायड्रोकार्बन साखळ्यांचे मिश्रण असते, ज्या त्यांच्या रेचन आणि संरचनेनुसार भिन्न असतात.

प्लास्टिक निर्मितीचे दोन प्रमुख प्रकार:

1. पॉलिमरायझेशन: यामध्ये इथिलीन (Ethylene) आणि प्रोपिलीन (Propylene) सारखे मोनोमर एकत्र येऊन लांब पॉलिमर साखळी तयार करतात.

2. पॉलिकंडेन्सेशन: यामध्ये वेगवेगळे मोनोमर घटक एकत्र येऊन लांब पॉलिमर साखळी तयार करतात. प्रत्येक पॉलिमरचे वेगळे गुणधर्म, रचना आणि आकार असतो, त्यामुळे भिन्न प्रकारची प्लास्टिक उत्पादने मिळतात.

प्लास्टिकचे दोन प्रमुख प्रकार:

1. थर्मोप्लास्टिक:

   • उष्णतेने मऊ होतात आणि थंड झाल्यावर पुन्हा कठीण होतात.
   • उदाहरणे: पॉलीथिन, पीव्हीसी (PVC), ऍक्रिलिक.

2. थर्मोसेट्स:

   • एकदा साच्यात बसवून घातल्यानंतर हे पुन्हा मऊ होत नाहीत.
   • उदाहरणे: बॅकेलाइट, मेलामाइन.