मराठी
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळएस.एस.सी (मराठी सेमी-इंग्रजी) इयत्ता १० वी

खालील काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा. हळूहळू शिकेल तोही आपलं कसब दाखवतानाच घर सांभाळणं तापलेल्या उन्हाच्या आडोशाला बसून. - Marathi [मराठी]

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

खालील काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा.

हळूहळू शिकेल तोही
आपलं कसब दाखवतानाच घर सांभाळणं
तापलेल्या उन्हाच्या आडोशाला बसून.

थोडक्यात उत्तर
Advertisements

उत्तर

'आश्वासक चित्र' या कवयित्री नीरजा यांच्या कवितेत स्त्री-पुरुष समानतेचे एक आश्वासक चित्र रेखाटले आहे. ते भविष्यात प्रत्यक्ष साकार होईल असा विचार येथे मांडला आहे. भातुकली व चेंडू हे खेळ स्त्री-पुरुषांच्या पारंपरिक कामांचे प्रतिनिधित्व करतात. भविष्यात त्यांनी एकमेकांच्या पारंपरिक भूमिकांतून बाहेर पडावे असे कवयित्रीला वाटते. स्त्री-पुरुषांनी समानतेचे जीवन स्वीकारावे, परस्पर सामंजस्य व सहकार्याने जीवन जगावे असा सकारात्मक संदेश कवयित्री या कवितेतून देऊ पाहते.

कवयित्री येथे सकारात्मक चित्र साकार करत म्हणते, की आपले कौशल्य दाखवता दाखवता तापलेल्या उन्हात आडोशाला सावलीमध्ये बसून तो मुलगा हळूहळू घर सांभाळायलाही शिकेल. भूतकाळातील असमानतेची दरी भविष्यकाळात नष्ट होऊन स्त्री-पुरुष समानता निर्माण होईल असे कवयित्रीचे म्हणणे आहे.

कवितेतील आशय मुक्तपणे मांडण्यासाठी कवयित्रीने येथे मुक्तछंद वापरला आहे. त्यामुळे, कवयित्री कवितेतील वास्तव थेटपणे वाचकांपर्यंत पोहोचवण्यात यशस्वी ठरते. कवितेची साधी, संवादात्मक भाषाशैली चिंतनशील विचार सहज मांडून जाते.

shaalaa.com
आश्वासक चित्र
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 9: आश्वासक चित्र - कृती क्रमांक २

APPEARS IN

एससीईआरटी महाराष्ट्र Marathi 10 Standard SSC
पाठ 9 आश्वासक चित्र
कृती क्रमांक २ | Q 2. (इ)

संबंधित प्रश्‍न

कवितेच्या आधारे खालील कोष्टक पूर्ण करा.

कवितेचा विषय  कवितेतील पात्र  कवितेतील मूल्य  आश्वासक चित्र दर्शवणाऱ्या ओळी
       

चौकट पूर्ण करा.

कवयित्रीच्या मनातील आशावाद - ______


कवितेतील (आश्वासक चित्र) खालील घटनेतून/विचारातून आढळणारा व्यक्तीचा गुण लिहा.

मी दोन्ही करू शकते एकाच वेळी


कवितेतील (आश्वासक चित्र) खालील घटनेतून/विचारातून आढळणारा व्यक्तीचा गुण लिहा.

जिथे खेळले जातील सारेच खेळ एकाच वेळी


खालील ओळींचे तुमच्या शब्दांत रसग्रहण करा.

‘भातुकलीतून प्रवेशताना वास्तवात, हातांत हात असेल दोघांचाही’


‘ती म्हणते मी दोन्ही करू शकते एकाच वेळी. तू करशील?’ या ओळीचा तुम्हांला कळलेला अर्थ स्पष्ट करा.


कवितेतील (आश्वासक चित्र) मुलगा आणि मुलगी कशाचे प्रतिनिधित्व करतात असे तुम्हांला वाटते, तुमच्या शब्दांत लिहा.


‘स्त्री-पुरुष समानते’ बाबत तुम्हांला अपेक्षित असलेले चित्र तुमच्या शब्दांत रेखाटा.


खालील मुद्दयांचा आधारे कवितेसंबंधी कृती सोडवा.

आश्वासक चित्र

  1. प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री  (१)
  2. प्रस्तुत कवितेचा विषय  (१)
  3. प्रस्तुत कविता तुम्हांला आवडली किंवा न आवडली ते सकारण स्पष्ट लिहा.  (२)

खालील काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा.

अचानक बाजूला ठेवून बाहुलीला ती जवळ जाते त्यांच्या
मुलगा दाखवतो, तिला आपलं कसब पुन्हा एकदा


पुढील कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

१) कोण ते लिहा. (२)

  1. भातुकलीचा खेळ खेळणारी- ______
  2. चेंडूचा खेळ खेळणारा- ______ 

२) आकृतिबंध पूर्ण करा.  (२)

  1. मुलगी मुलाचा हा खेळ खेळून दाखवते.- ______
  2. मुलगा गॅससमोर बसून ही कृती करतो.- ______

तापलेल्या उन्हाच्या आडोशाला बसून
खेळते आहे एक मुलगी केव्हाची.
मी पाहत राहते तिला माझ्या घराच्या झरोक्यातून.

ती मांडीवर घेते बाहुलीला
एका हातानं थोपटत तिला, चढवते आधण भाताचं
भातुकलीतल्या इवल्याशा गॅसवर.

बाजूला खेळतो आहे मुलगा हातात चेंडू घेऊन
खूप उंच उडवून चेंडू नेमका झेलतो तो हातात.

मुलगी पाहत राहते कौतुकानं त्याच्याकडे.
अचानक बाजूला ठेवून बाहुलीला ती जवळ जाते त्याच्या.
मुलगा दाखवतो तिला, आपलं कसब पुन्हा एकदा.

मुलगी चेंडू मागते त्याच्याकडे
तेव्हा तो हसून म्हणतो,
'तू भाजी बनव छानपैकी पाल्याची.' ती म्हणते,
'मी दोन्ही करू शकते एकाच वेळी. तू करशील?'
मुलगा देतो चेंडू तिच्या हातात.

उंच उडवलेला चेंडू आभाळाला शिवून
नेमका येऊन पडतो तिच्या ओंजळीत.
मुलगा पाहत राहतो आश्चर्यचकित.
तशी हसून म्हणते ती, 'आता तू.'
मांडी घालून मुलगा बसतो गॅससमोर.
दोन्ही हातांनी थोपटत झोपवतो बाहुलीला प्रथम;
मग शोधतो पातेलं भाजीसाठी...

हळूहळू शिकेल तोही
आपलं कसब दाखवतानाच घर सांभाळणं
तापलेल्या उन्हाच्या आडोशाला बसून.

माझ्या घराच्या झरोक्यातून दिसतं आहे
एक आश्वासक चित्र उद्याच्या जगाचं
जिथं खेळले जातील सारेच खेळ एकत्र.
भातुकलीतून प्रवेशताना वास्तवात
हातात हात असेल दोघांचाही
ज्यावर सहज विसावेल बाहुली आणि चेंडू जोडीनं.

३) पुढील काव्यपंक्तींचा सरळ अर्थ लिहा.  (२)

तेव्हा तो हसून म्हणतो,
'तू भाजी बनवू छानपैकी पाल्याची.' ती म्हणते,
'मी दोन्ही करू शकते एकाच वेळी. तू करशील?'
मुलगा देतो चेंडू तिच्या हातात.

४) पुढील काव्यपंक्तींतून व्यक्त झालेला विचार तुमच्या शब्दांत लिहा.  (२)

भातुकलीतून प्रवेशताना वास्तवात
हातात हात असेल दोघांचाही
ज्यावर सहज विसावेल बाहुली आणि चेंडू जोडीनं.


खालील मुद्द्यांच्या आधारे कवितेसंबंधी खालील कृती सोडवा.

क्र. मुद्दे आश्वासक चित्र
1. प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री -  
2. कवितेचा विषय -  
3. शब्दांचे अर्थ लिहा. i. झरोक - ______
ii. कसब - ______

Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×