Advertisements
Advertisements
प्रश्न
If x = a(θ – sin θ), y = a(1 – cos θ) find `(d^2y)/(dx^2)`.
Advertisements
उत्तर
Here `dy/dx = (dy/(dθ))/(dx/(dθ))`
Finding `dy/(dθ)` and `dx/(dθ)` separately:
Calculating `dy/(dθ)`:
y = a(1 – cos θ)
`dy/(dθ) = (d(a (1 - cos θ)))/(dθ)`
= `a((d(1 - cos θ))/(dθ))`
= a (0 − (−sin θ))
= a (sin θ)
= a sin θ
Calculating `dx/(dθ)`:
x = a(θ – sin θ)
`dx/(dθ) = (d(a θ - a sin θ))/(dθ)`
= `(d(a θ))/(dθ) - (d(a sin θ))/(dθ)`
= a − a cos θ
= a (1 − cos θ)
Therefore, `dy/dx = (dy/(dθ))/(dx/(dθ))`
= `(a sin θ)/(a(1 - cos θ))`
= `sin θ/(1 - cos θ)`
= `(2 sin (θ/2) cos (θ/2))/(2 sin^2 (θ/2))`
= `(cos (θ/2))/(sin (θ/2))`
= `cot (θ/2)`
Finding `(d^2y)/(dx^2)`:
`dy/dx = cot (θ/2)`
Differentiating again:
`(d^2y)/(dx^2) = (d(cot (θ/2)))/dx`
= `(d(cot (θ/2)))/(dθ) xx (dθ)/dx`
= `- "cosec"^2 θ/2 xx 1/2 xx (dθ)/dx`
= `- 1/2 "cosec"^2 θ/2 xx 1/(dx/(dθ))`
= `-1/2 "cosec"^2 θ/2 xx 1/(a(1 - cos θ))`
Putting `1 - cos θ = 2 sin^2 (θ/2)`
= `-1/2 "cosec"^2 θ/2 xx 1/(a xx 2 sin^2 (θ/2))`
= `-1/(4a) xx "cosec"^2 θ/2 xx 1/(sin^2 (θ/2))`
= `-1/(4a) xx "cosec"^2 θ/2 xx "cosec"^2 (θ/2)`
= `-1/(4a) xx "cosec"^4 θ/2`
