Advertisements
Advertisements
प्रश्न
आर्तवचक्र म्हणजे काय? आर्तवचक्राचे संक्षिप्त वर्णन करा.
दीर्घउत्तर
Advertisements
उत्तर
- स्त्री-प्रजनन संस्थेत दर 28 – 30 दिवसांच्या कालावधीने होणाऱ्या बदलांच्या पुनरावृत्तीमुळे आर्तवचक्र सुरू राहते.
- पुटिका ग्रंथी संप्रेरक, पीतपिंडकारी संप्रेरक ही दोन पीयुषिकेतून सवणारी आणि इस्ट्रोजेन व प्रोजेस्टेरॉन ही अंडाशयातून स्रवणारी संप्रेरके अशी चार संप्रेरके या चक्राचे नियंत्रण करतात.
- पुटिका ग्रंथी संप्रेरक च्या प्रभावामुळे अंडपेशीचा विकास होण्यास सुरुवात होते.
- ही विकसनशील पुटिका ‘इस्ट्रोजेन' संप्रेरक स्रवते.
- इस्ट्रोजन च्या प्रभावाखाली गर्भाशयाच्या अंतःस्तराची वाढ किंवा पुनर्निर्मिती होते. दरम्यानच्या कालावधीमध्ये या पुटिका पूर्ण वाढ होते.
- पीतपिंडकारी संप्रेरकाच्या प्रभावामुळे अंडमोचन होते. म्हणजेच पूर्ण वाढ झालेली पुटिका फुटून त्यातील अंडपेशी अंडाशयाच्या बाहेर पडते.
- अंडाशयामध्ये फुटलेल्या रिकाम्या पुटिका पासून प्रोजेस्टेरॉन निर्मिती करणारे पीतपिंड तयार होते.
- प्रोजेस्टेरॉन च्या प्रभावाखाली गर्भाशयाच्या अंतःस्तरातील ग्रंथी स्रवतात. या अंतःस्तरावर भ्रूणाचे रोपण होते.
- अंडपेशीचे फलन न झाल्यास पीतपिंडाचे रूपांतर श्वेतपिंडात होऊन इस्ट्रोजेन व प्रोजेस्टेरॉन या दोन्ही संप्रेरकांचे स्रवणे बंद पडते.
- यामुळे गर्भाशयाच्या अंतःस्तराचा नास होतो. तेथील ऊती आणि अफलित अंडपेशी योनीमार्गाद्वारे रक्तस्रावाच्या रूपात बाहेर टाकली जाते. साधारणत: पाच दिवस हा रक्तस्राव सुरू राहतो. यालाच मासिक पाळी असे म्हणतात.
- स्त्री गरोदर नसेल तर रजोनिवृत्ती येईपर्यंत दरमहिन्याला असे आर्तवचक्र सुरू राहते.
shaalaa.com
मानवातील लैंगिक प्रजनन (Sexual reproduction in human being) - मानवी स्त्री-प्रजनन संस्था (Female Reproductive System)
या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
नावे द्या.
स्त्री प्रजनन संस्थेतील अंडाशयातून स्रवली जाणारी संप्रेरके.
स्त्री भ्रूणाच्या जन्मावेळी तिच्या अंडाशयात _____________ अंडपेशी असतात.
भ्रूणाचे रोपण ____________ या अवयवामध्ये होते.
गर्भवती माता आपल्या मुलाला ___________ या अवयवातून अन्नपुरवठा करतात.
साधारणपणे दरमहा अंडाशयातून ___________ अंडपेशीचे परिपक्वन होऊन तिचे अंडमोचन होते.
पुरुष प्रजननसंस्थेशी संबंधित विविध संप्रेरके.
पुटिका ग्रंथी संप्रेरक : डिंबपेशीचा विकास : : पीतपिंडकारी संप्रेरक : _________
रोपण झाल्यापासून जन्म होईपर्यंत किती कालावधी लागतो?
पुढील अवयवांचे कार्य लिहा.
अपरा
शास्त्रीय कारणे लिहा.
जास्त वयाच्या स्त्रियांना होणाऱ्या अपत्यांना व्यंग असण्याची शक्यता जास्त असते.
