हिंदी

∫ X 4 ( X − 1 ) ( X 2 + 1 ) D X - Mathematics

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

\[\int\frac{x^4}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} dx\]
योग
Advertisements

उत्तर

We have,
\[I = \int \frac{x^4 dx}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ = \int \left[ \frac{x^4 - 1 + 1}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} \right]dx\]
\[ = \int \frac{\left( x^4 - 1 \right)dx}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} + \int\frac{dx}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ = \int\frac{\left( x^2 - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right) dx}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} + \int\frac{dx}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ = \int \frac{\left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)dx}{\left( x - 1 \right)} + \int\frac{dx}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ = \int\left( x + 1 \right)dx + \int\frac{dx}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} ................\left( 1 \right)\]
\[\text{Let }\frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A}{x - 1} + \frac{Bx + C}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{A\left( x^2 + 1 \right) + \left( Bx + C \right) \left( x - 1 \right)}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)}\]
\[ \Rightarrow 1 = A x^2 + A + B x^2 - Bx + Cx - C\]
\[ \Rightarrow 1 = \left( A + B \right) x^2 + \left( C - B \right)x + A - C\]
\[\text{Equating coefficients of like terms}\]
\[A + B = 0 . . . . . \left( 1 \right)\]
\[C - B = 0 . . . . . \left( 2 \right)\]
\[A - C = 1 . . . . . \left( 3 \right)\]
\[\text{Solving (1), (2) and (3), we get}\]
\[B = - \frac{1}{2}, A = \frac{1}{2}, C = - \frac{1}{2}\]
\[ \therefore \frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{2\left( x - 1 \right)} + \frac{- \frac{x}{2} - \frac{1}{2}}{x^2 + 1}\]
\[ \Rightarrow \frac{1}{\left( x - 1 \right) \left( x^2 + 1 \right)} = \frac{1}{2\left( x - 1 \right)} - \frac{1}{2}\left( \frac{x}{x^2 + 1} \right) - \frac{1}{2\left( x^2 + 1 \right)} ............. \left( 2 \right)\]
\[\text{From (1) and (2)}\]
\[I = \int\left( x + 1 \right)dx + \frac{1}{2}\int\frac{dx}{x - 1} - \frac{1}{2}\int\frac{x dx}{x^2 + 1} - \frac{1}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[\text{Putting }x^2 + 1 = t\]
\[ \Rightarrow 2x dx = dt\]
\[ \Rightarrow x dx = \frac{dt}{2}\]
\[ \therefore I = \int\left( x + 1 \right)dx + \frac{1}{2}\int\frac{dx}{x - 1} - \frac{1}{4}\int\frac{dt}{t} - \frac{1}{2}\int\frac{dx}{x^2 + 1}\]
\[ = \frac{x^2}{2} + x + \frac{1}{2}\log \left| x - 1 \right| - \frac{1}{4}\log \left| t \right| - \frac{1}{2} \tan^{- 1} x + C\]
\[ = \frac{x^2}{2} + x + \frac{1}{2}\log \left| x - 1 \right| - \frac{1}{4}\log \left| x^2 + 1 \right| - \frac{1}{2} \tan^{- 1} \left( x \right) + C\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 19: Indefinite Integrals - Exercise 19.30 [पृष्ठ १७८]

APPEARS IN

आरडी शर्मा Mathematics [English] Class 12
अध्याय 19 Indefinite Integrals
Exercise 19.30 | Q 65 | पृष्ठ १७८

वीडियो ट्यूटोरियलVIEW ALL [1]

संबंधित प्रश्न

If f' (x) = 8x3 − 2xf(2) = 8, find f(x)


\[\int \left( e^x + 1 \right)^2 e^x dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{x + 3} - \sqrt{x + 2}} dx\]

\[\int\frac{x^2 + x + 5}{3x + 2} dx\]

\[\int\frac{\cos x - \sin x}{1 + \sin 2x} dx\]

\[\int\frac{\left( x + 1 \right) e^x}{\sin^2 \left( \text{x e}^x \right)} dx\]

\[\int\frac{\sec^2 \sqrt{x}}{\sqrt{x}} dx\]

\[\int \cot^5 \text{ x } {cosec}^4 x\text{ dx }\]

\[\int \sin^5 x \cos x \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{2 x^2 - x - 1} dx\]

\[\int\frac{1}{\sqrt{5 - 4x - 2 x^2}} dx\]

\[\int\frac{2x}{2 + x - x^2} \text{ dx }\]

\[\int\frac{x^2 + 1}{x^2 - 5x + 6} dx\]

\[\int\frac{1}{\sin x + \sqrt{3} \cos x} \text{ dx  }\]

\[\int\frac{8 \cot x + 1}{3 \cot x + 2} \text{  dx }\]

\[\int \tan^{- 1} \left( \frac{3x - x^3}{1 - 3 x^2} \right) dx\]

\[\int x^2 \sin^{- 1} x\ dx\]

\[\int \tan^{- 1} \sqrt{\frac{1 - x}{1 + x}} dx\]

\[\int e^x \left( \frac{x - 1}{2 x^2} \right) dx\]

\[\int\sqrt{x^2 - 2x} \text{ dx}\]

\[\int\left( 4x + 1 \right) \sqrt{x^2 - x - 2} \text{  dx }\]

\[\int\frac{2x - 3}{\left( x^2 - 1 \right) \left( 2x + 3 \right)} dx\]

\[\int\frac{5 x^2 - 1}{x \left( x - 1 \right) \left( x + 1 \right)} dx\]

Evaluate the following integral:

\[\int\frac{x^2}{1 - x^4}dx\]

\[\int\frac{x}{\left( x^2 + 4 \right) \sqrt{x^2 + 1}} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1}{1 - x - 4 x^2}\text{  dx }\]

\[\int\sqrt{\text{ cosec  x} - 1} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sqrt{a} - \sqrt{x}}{1 - \sqrt{ax}}\text{  dx }\]

\[\int\frac{1}{2 - 3 \cos 2x} \text{ dx }\]


\[\int\frac{1}{1 + 2 \cos x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{1 + \sin x}{\sin x \left( 1 + \cos x \right)} \text{ dx }\]


\[\int\frac{1}{2 + \cos x} \text{ dx }\]


\[\int\frac{\sin^5 x}{\cos^4 x} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\sin^2 x}{\cos^6 x} \text{ dx }\]

\[\int x^2 \tan^{- 1} x\ dx\]

\[\int\frac{1}{1 + x + x^2 + x^3} \text{ dx }\]

\[\int\frac{\cot x + \cot^3 x}{1 + \cot^3 x} \text{ dx}\]

Evaluate : \[\int\frac{\cos 2x + 2 \sin^2 x}{\cos^2 x}dx\] .


\[\int\frac{5 x^4 + 12 x^3 + 7 x^2}{x^2 + x} dx\]


Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×