Question

संकल्पना स्पष्ट करा.

भौतिक साधने

Answer 1

1. पूर्वीच्या काळातील माणसांनी वापरलेल्या वस्तूंवरून त्या काळच्या समाजातील परस्परसंबंधांची माहिती मिळते.
2. प्राचीन वास्तू वा त्यांच्या अवशेषांच्या साहाय्याने त्या वेळच्या मानवी व्यवहारांची, त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीची माहिती होते. अशा सर्व वस्तू आणि वास्तू वा त्यांचे अवशेष यांना 'इतिहासाची भौतिक साधने' असे म्हणतात. किल्ले, स्मारके, इमारती, लेणी, शिलालेख, नाणी आणि ताम्रपट ही महत्त्वाची भौतिक साधने आहेत जी आपल्याला त्या विशिष्ट काळात स्थापत्यकलेचा विकास आणि लोकांच्या राहणीमानाबद्दल सांगतात. शस्त्रे, भांडी, दागिने, कपडे, सजावटीच्या वस्तू, खेळणी, अवजारे आणि वाद्ये यासारख्या वस्तू आपल्याला त्या काळातील लोकांच्या दैनंदिन जीवनाबद्दल सांगतात. चैत्य, विहार, मंदिरे, चर्च, मशिदी, अगियारी, दर्गे, मुकबरे आणि गुरुद्वारा यासारखी ठिकाणे आपल्याला त्या काळातील लोकांच्या धार्मिक श्रद्धांबद्दल सांगतात.
3. नाणी आपल्याला राज्यकर्त्यांबद्दल, त्यांचा काळ, शासन, धार्मिक कल्पना, त्यांचे वैयक्तिक तपशील, त्या काळातील आर्थिक व्यवहार, धातुशास्त्र, धार्मिक समन्वय आणि त्या काळातील भाषेचा वापर याबद्दल बरेच काही सांगतात.
4. शिलालेख हा इतिहासाचा एक महत्त्वाचा आणि विश्वासार्ह साधन आहे कारण तो आपल्याला विशिष्ट काळातील भाषा, लिपी आणि सामाजिक जीवनाबद्दल सांगतो.