Question

पुढील विधान सकारण स्पष्ट करा:

खेळण्यांद्वारे इतिहासावर प्रकाश पडतो.

Answer 1

मनोरंजनासाठी विविध प्रकारची खेळणी तयार करण्याची प्रथा प्राचीन काळापासून चालू आहे. त्यामुळे खेळणी ही इतिहास लेखनाचे महत्त्वाचे भौतिक साधन आहे.

1. खेळण्यांमुळे त्या काळातील धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरा समजतात.
2. मातीचे किल्ले व त्यावर शिवकालीन देखावा उभा करण्यासाठी मातीच्या प्रतिमा ठेवतात. त्यावरून किल्ल्यांच्या रचनेचा अभ्यास होतो.
3. उत्खननात पाँपेई शहरात सापडलेल्या भारतीय हस्तिदंती बाहुलीवरून भारत व रोम यांच्या प्राचीन संबंधांवर प्रकाश पडतो.
4. मोहेंजोदडो येथील उत्खननात सापडलेल्या खेळण्यांवरून तत्कालीन पद्धती, पोशाख, खेळांचे प्रकार आणि तंत्रज्ञान यांची माहिती होते. म्हणून खेळण्यांद्वारे इतिहासावर प्रकाश पडतो.

Answer 2

1. काही वेळा ठराविक सणांमध्ये खेळणी वापरली जातात. त्यांचा वापर एखाद्या विशिष्ट देशाच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरांची झलक देतो. साठी उदा. महाराष्ट्रातील पारंपारिक दिवाळी उत्सवाचा एक भाग म्हणून मॉडेल किल्ले बनवले जातात. या परंपरेतून महाराष्ट्राच्या इतिहासातील किल्ल्यांच्या महत्त्वाच्या स्मृती जिवंत ठेवल्या आहेत.
2. त्याचप्रमाणे, भारतीय कारागिरांनी बनवलेली हस्तिदंती बाहुली इटलीमधील पोम्पेई या प्राचीन शहराच्या उत्खननात सापडली जी इ.स. 1 ले शतकातील आहे. ही कलाकृती प्राचीन काळातही अस्तित्वात असलेल्या इंडो-रोमन व्यापार संबंधांवर प्रकाश टाकते. हे आपल्याला प्राचीन काळात राष्ट्रांमध्ये अस्तित्त्वात असलेल्या सांस्कृतिक संपर्कांबद्दल देखील सांगते. अशा प्रकारे, एखाद्या विशिष्ट देशाद्वारे खेळण्यांचा वापर आपल्याला त्याचा सांस्कृतिक इतिहास सांगतो.