Question

पुढील संकल्पना स्पष्ट करा.

वसाहतवाद 

Answer 1

"वसाहतवाद म्हणजे दुसऱ्या देशावर पूर्ण किंवा आंशिक राजकीय नियंत्रण मिळवणे, त्यावर वसाहतवाद्यांचा ताबा घेणे आणि त्याचे आर्थिक शोषण करणे.".

वसाहतवादाची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये अशी आहेत:

1. प्रबळ देश किंवा राष्ट्र त्याच्या सीमेबाहेरील इतर मागास (कमकुवत) जमिनी, प्रदेश किंवा प्रदेशांवर (देशाच्या सीमा) नियंत्रण मिळवते आणि त्या इतर जमिनी, प्रदेश किंवा प्रदेशांना वसाहतीत बदलते.
2. अधिक शक्तिशाली, समृद्ध देश लहान, कमी शक्तिशाली (मागे पडणाऱ्या) प्रदेशावर किंवा प्रदेशावर वर्चस्व गाजवतो.
3. "वसाहतवाद" आणि "साम्राज्यवाद" या शब्दांचा अर्थ समान आहे.
4. १७०० आणि १८०० च्या दरम्यान, ब्रिटन, फ्रान्स, स्पेन आणि नेदरलँड्स सारख्या शक्तिशाली युरोपीय देशांनी आफ्रिका, दक्षिण अमेरिका, आशिया आणि कॅरिबियन खंडांमध्ये वसाहती स्थापन केल्या.
5. प्रबळ देश त्यांच्या लोकांना राहण्यासाठी अधिक जमीन किंवा संपत्ती मिळविण्यासाठी वसाहतवादाचा वापर करतात.
6. कमी शक्तिशाली जमिनीत किंवा प्रदेशात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांना सहसा सैन्याकडून बळजबरीने आणि लढाईने हलवले जात असे.
7. वर्चस्वशाली देशांमधील या लोकांना रहिवाशांपासून (ज्यांनी त्यांची जमीन आणि निवारा गमावला आहे) संरक्षण देण्यासाठी वसाहतवादी राष्ट्रे लष्करी किल्ला किंवा वसाहतवादी पोलिस व्यवस्था स्थापन करतात.
8. वर्चस्वशाली देश शेती, झाडे (लाकूड), कोळसा, धातू इत्यादींसाठी जमीन वापरण्यासाठी अधिक जमीन मिळविण्यासाठी वसाहतवादाचा अवलंब करतात.
9. वसाहतवादी देश (वर्चस्वशाली देश) स्थानिक सरकार किंवा लष्करी किल्ला तयार करण्यासाठी जमीन मिळविण्यासाठी वसाहती बनवतात.
10. वर्चस्वशाली देशांना गरीब देशांतील कामगारांना कारखान्यांमध्ये किंवा शेतात काम करण्यास मदत करते.
11. मंदीच्या काळात येणाऱ्या देशांमधील कामगारांनी गरीब देशांतील लोकांना गुलाम म्हणून काम करण्यास भाग पाडले आहे.
12. भारत १९० वर्षांपासून मंदीचा काळ असलेला देश आणि ब्रिटिश वसाहत होता.