Advertisements
Advertisements
प्रश्न
पाठात् चित्वा अधोलिखितानां श्लोकानाम् अन्वयम् उचितपदक्रमेण पूरयत -
येन ______ यत् प्रोक्तं तस्य तत्त्वार्थनिर्णयः येन कर्तु ______ भवेत्, सः ______ इति ______।
Advertisements
उत्तर
येन केनापि यत् प्रोक्तं तस्य तत्त्वार्थनिर्णयः येन कर्तु शक्यः भवेत्, सः विवेकः इति ईरतिः।
APPEARS IN
संबंधित प्रश्न
एकपदेन उत्तरं लिखत -
पिता पुत्राय बाल्ये किं यच्छति?
एकपदेन उत्तरं लिखत -
विमूढधीः कीदृशीं वाचं परित्यजति?
स्थूलपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
संसारे विद्वांसः ज्ञानचक्षुर्भिः नेत्रवन्तः कथ्यन्ते।
पाठात् चित्वा अधोलिखितानां श्लोकानाम् अन्वयम् उचितपदक्रमेण पूरयत-
पिता ______ बाल्ये महत् विद्याधनं यच्छति, अस्य पिता किं तपः तेपे इत्युक्तिः ______।
पाठात् चित्वा अधोलिखितानां श्लोकानाम् अन्वयम् उचितपदक्रमेण पूरयत -
यः आत्मनः श्रेयः ______ सुखानि च इच्छति, सः परेभ्यः अहितं ______ कदापि च न ______।
मञ्जूषायाः तद्भावात्मकसूक्ती: विचित्य अधोलिखितकथन समक्षं लिखत -
आचारः प्रथमो धर्मः
|
आचारेण तु संयुक्तः सम्पूर्णफलभाग्भवेत्। मनसि एकं वचसि एकं कर्मणि एकं महात्मनाम। विद्याधनं सर्वधनप्रधानम्। सं वो मनांसि जानताम। विद्याधनं धनं श्रेष्ठं तन्मूलमितरद्धनम्। आचारप्रभवो धर्मः सन्तश्चाचारलक्षणाः। |
मञ्जूषायाः तद्भावात्मकसूक्ती: विचित्य अधोलिखितकथन समक्षं लिखत -
चित्ते वाचि च अवक्रता एव समत्वम्
|
आचारेण तु संयुक्तः सम्पूर्णफलभाग्भवेत्। मनसि एकं वचसि एकं कर्मणि एकं महात्मनाम। विद्याधनं सर्वधनप्रधानम्। सं वो मनांसि जानताम। विद्याधनं धनं श्रेष्ठं तन्मूलमितरद्धनम्। आचारप्रभवो धर्मः सन्तश्चाचारलक्षणाः। |
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(परिपक्वः, अपक्वः, क्वथितः)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| पक्वः | ...... |
अधोलिखितानां शब्दस्य पुरतः उचितं विलोमशब्दं कोष्ठकात् चित्वा लिखत -
(उद्विग्नता, विलासिता, उद्योगः)
| शब्दाः | विलोमशब्दः |
| आलस्यम् | ...... |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| तत्त्वार्थस्य निर्णयः | ....... | षष्ठी तत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| वाचि पटुः | ....... | सप्तमी तत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| धर्म प्रददाति इति (ताम) | ..... | उपपदतत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| न कातरः | ...... | नञ् तत्पुरुषः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| महान् आत्मा येषाम् | ...... | बहुब्रीहिः |
अधस्तात् समासविग्रहः दीयते तस्य समस्तपदम् पाठाधारेण दीयताम् -
| विग्रहः | समस्तपदम् | समासनाम |
| विमूढा धीः यस्य | ...... | बहुब्रीहिः |
अधोलिखित शब्दस्य त्रयः समानार्थकाः शब्दाः मञ्जूषायाः चित्वा लिख्यन्ताम् -
श्रेयः - ______,______,______
शब्द-मज्जूषा
| लोचनम्, नेत्रम्, भूरि, शुभम्, परिषद्, मानसम्, मनः, सभा, नयनम्, आननम्, चेतः, विपुलम्, संसद्, बहु, वक्त्रम्, वदनम्, शिवम्, कल्याणम् |
अधोलिखित शब्दस्य त्रयः समानार्थकाः शब्दाः मञ्जूषायाः चित्वा लिख्यन्ताम् -
चक्षुष् - ______, ______, ______
शब्द-मज्जूषा
| लोचनम्, नेत्रम्, भूरि, शुभम्, परिषद्, मानसम्, मनः, सभा, नयनम्, आननम्, चेतः, विपुलम्, संसद्, बहु, वक्त्रम्, वदनम्, शिवम्, कल्याणम् |
अधोलिखित शब्दस्य त्रयः समानार्थकाः शब्दाः मञ्जूषायाः चित्वा लिख्यन्ताम् -
मुखम् - ______, ______, ______
शब्द-मज्जूषा
| लोचनम्, नेत्रम्, भूरि, शुभम्, परिषद्, मानसम्, मनः, सभा, नयनम्, आननम्, चेतः, विपुलम्, संसद्, बहु, वक्त्रम्, वदनम्, शिवम्, कल्याणम् |
अधोलिखितं पद्यांशं पठित्वा प्रद्तप्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत।
| पिता यच्छति पुत्राय बाल्ये विद्याधनं महत्। पिताऽस्य किं तपस्तेपे इत्युक्तिस्तत्कृतज्ञता।। |
(i) एकपदेन उत्तरत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 1
(क) पिता कदा विद्याधनं यच्छति?
(ख) पिता कस्मै विद्याधनं यच्छति?
(ग) क: तपः तेपे?
(ii) पूर्णवाक्येन उत्तरत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2
(क) का उक्ति: कृतज्ञता?
(ख) पिता पुत्राय कीदृशं विद्याधनं यच्छति?
(ग) पिता पुत्राय बाल्ये कीदृशं धनं यच्छति?
(iii) निर्देशानुसारम् उत्तरत। (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2
(क) 'सुताय' इति पदस्य पर्यायपदं किम्?
(ख) 'महत्' इति पदस्य विशेष्यपदं किम्?
(ग) 'यच्छति' इति पदस्य कर्तृपदं किम्?
अधोलिखित-रेखाङ्कितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत।
य: आत्मनः श्रेयः इच्छति।
