Question

कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा:

(1) कृती करा:  (2)

मुलीचा आत्मविश्‍वास व्यक्त करणाऱ्या कवितेतील दोन ओळी शोधून लिहा.

1. ...............................
2. ...............................

तापलेल्या उन्हाच्या आडोशाला बसून खेळते आहे एक मुलगी केव्हाची. मी पाहत राहते तिला माझ्या घराच्या झरोक्यांतून. ती मांडीवर घेते बाहुलीला एका हातानं थोपटत तिला, चढवते आधण भाताचं भातुकलीतल्या इवल्याशा गॅसवर. बाजूला खेळतो आहे मुलगा हातात चेंडू घेऊन खूप उंच उडवून चेंडू नेमका झेलतो तो हातात. मुलगी पाहत राहते कौतुकानं त्याच्याकडे. अचानक बाजूला ठेवून बाहुलीला ती जवळ जाते त्याच्या. मुलगा दाखवतो तिला, आपलं कसब पुन्हा एकदा. मुलगी चेंडू मागते त्याच्याकडे तेव्हा तो हसून म्हणतो, ‘तू भाजी बनव छानपैकी पाल्याची.’ ती म्हणते, ‘मी दोन्ही करू शकते एकाच वेळी. तू करशील?’ मुलगा देतो चेंडू तिच्या हातात. उंच उडवलेला चेंडू आभाळाला शिवून नेमका येऊन पडतो तिच्या ओंजळीत. मुलगा पाहत राहतो आश्‍चर्यचकित. तशी हसून म्हणते ती, ‘आता तू.’ मांडी घालून मुलगा बसतो गॅससमोर. दोन्ही हातांनी थोपटत झोपवतो बाहुलीला प्रथम; मग शोधतो पातेलं भाजीसाठी... हळूहळू शिकेल तोही आपलं कसब दाखवतांनाच घर सांभाळणं तापलेल्या उन्हाच्या आडोशाला बसून. माझ्या घराच्या झरोक्यातून दिसतं आहे. एक आश्‍वासक चित्र उद्याच्या जगाचं जिथं खेळले जातील सारेच खेळ एकत्र. भातुकलीतून प्रवेशताना वास्तवात हातात हात असेल दोघांचाही ज्यावर सहज विसावेल बाहुली आणि चेंडू जोडीनं.

(2) खालील शब्दसमूहांचा तुम्हांला समजलेला अर्थ लिहा:  (2)

1. घराचा झरोका
2. भातुकलीचा खेळ

(3) खालील काव्यपंक्तींचा सरळ अर्थ तुमच्या शब्दांत लिहा:  (2)

ती मांडीवर घेते बाहुलीला

एका हातानं थोपटत तिला, चढवते आधण भाताचं.

(4) काव्यसौंदर्य:  (2)

‘माझ्या घराच्या झरोक्यातून दिसतं आहे

एक आश्‍वासक चित्र उद्याच्या जगाचं’,

या ओळींतील विचारसौंदर्य स्पष्ट करा.

Answer 1

(1) 

1. चेंडू उंच उडवून झेलू शकते.
2. पाल्याची भाजी बनवू शकते.

(2) 

1. गवाक्ष, खिडकी
2. लहान मुलांच्या लुटुपुटीच्या संसाराचा खेळ

(3) ही ओळ एका मुलीच्या जिद्दीचे, आत्मनिर्भरतेचे आणि मेहनतीचे प्रतीक आहे. याचा अर्थ मुलगी आपल्या बाहुलीला मांडीवर घेत आहे, म्हणजेच ती तिच्या जबाबदारीची जाणीव करून घेत आहे. एका हाताने ती बाहुलीला शांत करताना, दुसऱ्या हाताने अंधार दूर करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे. याचा गूढ अर्थ असा आहे की ती एकाच वेळी दोन्ही जबाबदाऱ्या पार पाडू शकते - ममता आणि कर्तव्य यांचा समतोल साधू शकते.

(4) या ओळींमध्ये कवितेचा विचारसौंदर्य आशा आणि भविष्यकाळातील परिवर्तन यांचा झलक देते. कवयित्री आपल्या घराच्या झरोख्यातून जे दृश्य पाहते, त्यात तिला उद्याच्या जगाचं आश्वासक चित्र दिसते. म्हणजेच, जरी आपलं दैनंदिन जगणं आणि जीवन मर्यादित वाटत असलं, तरीही उद्याची चमक आणि सुधारणा दिसू शकते. हे चित्र आपल्या मनाला उमेद देते आणि आजच्या परिस्थितीतही उज्ज्वल भविष्याच्या शक्यता दडलेल्या आहेत, अशी जाणीव करून देते. त्यामुळे मनात आशा आणि सकारात्मकता निर्माण होते.