Question

खालील प्रश्‍नांची उत्तरे तुमच्या शब्दांत लिहा.

मिश्रणातील विविध घटक साध्या पद्धतीने कसे वेगळे केले जातात?

Answer 1

1. ऊर्ध्वपातन पद्धत: ही पद्धत मिसळणारे द्रव त्यांच्या उकळबिंदूंच्या फरकावरून वेगळे करते. ज्यांच्या उकळबिंदूमध्ये मोठा फरक असतो, त्यांच्यासाठी साधे आसवन वापरले जाते, तर ज्या द्रवांचे उकळबिंदू जवळपास असतात, त्यांच्यासाठी भाजणी आसवन वापरले जाते. आसवनाचा वापर इंधन, आसवलेले पाणी, झायलीन, अल्कोहोल, पॅराफिन आणि केरोसीन तयार करण्यासाठी केला जातो.
2. विलगीकरण पद्‌धत: ही पद्धत न मिसळणारे द्रव त्यांच्या घनतेतील फरकावरून वेगळे करण्यासाठी वापरली जाते. ही पद्धत तेल आणि पाणी किंवा इतर प्रकारचे न मिसळणारे तेल वेगळे करण्यासाठी सामान्यतः वापरली जाते.
3. रंजकद्रव्य पृथक्करण पद्धत: ही पद्धत मिश्रणातील रंगीत घटक द्रावकात विरघळवून क्रोमॅटोग्राफी पेपरवरील हालचालीच्या वेगावरून वेगळी करते. कमी विद्राव्य घटक हळू जातात आणि पेपरवर खाली दिसतात, तर जास्त विद्राव्य घटक वर दिसतात.
4. अपकेंद्री पद्धत: मिश्रण केंद्राताकरण पद्धतीने वेगळे केले जातात, ज्यामध्ये मिश्रणाला उच्च गतीने फिरवले जाते. ही पद्धत स्किम दूध आणि संपूर्ण दूध वेगळे करण्यासाठी, वॉशिंग मशीनमध्ये कपड्यांमधून पाणी काढण्यासाठी आणि रक्तातून पेशी आणि प्लाझ्मा वेगळे करण्यासाठी वापरली जाते.