Question

कायदानिर्मितीच्या प्रक्रियेतील टप्पे स्पष्ट करा.

Answer 1

• संसद:
  1. राष्ट्रीय पातळीवरील कायदेमंडळाला संसद म्हणतात.
  2. त्यात राष्ट्रपती आणि दोन सभागृहे असतात, म्हणजे लोकसभा आणि राज्यसभा.
  3. राष्ट्रपती संसदेचा अविभाज्य भाग असले तरी, ते संसदेच्या कोणत्याही सभागृहातील चर्चेत भाग घेऊ शकत नाहीत.
  4. भारतीय संविधानाने संसद निर्माण केली आहे.
• संविधानातील दुरुस्ती:
  1. बदलत्या काळानुसार, काही कायद्यांमध्ये काही आवश्यक बदल करावे लागतात. असे बदल करण्याच्या प्रक्रियेला दुरुस्ती म्हणतात.
  2. संविधानात अशा दुरुस्त्या करण्याचा अधिकार फक्त संसदेला आहे.
  3. संविधान दुरुस्ती विधेयक हे एक महत्त्वाचे विधेयक मानले जाते.
  4. संसद ही दुरुस्ती का आवश्यक आहे यावर चर्चा करते आणि ती स्वीकारायची की नाही हे ठरवते.
• संसद सदस्य:
  1. लोकसभा आणि राज्यसभेच्या सदस्यांना संसद सदस्य (खासदार) म्हणून ओळखले जाते.
  2. लोकसभेचे सदस्य थेट जनतेद्वारे निवडले जातात.
  3. राज्यसभेचे सदस्य घटक राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधून निवडले जातात.
  4. खासदार संसदेत प्रश्न उपस्थित करून त्यांच्या मतदारसंघातील प्रश्न आणि तक्रारी सोडवण्याचा प्रयत्न करतात.
  5. कायदे तयार करण्याच्या प्रक्रियेत खासदार देखील सहभागी होतात.
  6. खासदारांना त्यांच्या मतदारसंघात विकास कामे करण्यासाठी सरकार निधीचे वाटप करते.
• कायदा विधेयक:
  1. कायदा करण्याच्या प्रक्रियेच्या सुरुवातीच्या टप्प्यावर, कायद्याचा एक कच्चा मसुदा तयार केला जातो.
  2. या कच्च्या मसुद्याला 'कायद्याचा मसुदा प्रस्ताव' किंवा 'कायद्याचे विधेयक' असे म्हणतात.
  3. या विधेयकात प्रस्तावित कायद्याची उद्दिष्टे आणि तपशील स्पष्टपणे नमूद केले आहेत.
  4. प्रत्येक विधेयकाचे दोन्ही सभागृहात तीन वेळा वाचन करावे लागते आणि नंतर ते मतदानासाठी ठेवले जाते.