Question

गुरुत्व त्वरण 'g' चे मूल्य कोणत्या घटकांवर अवलंबून असते ते स्पष्ट करा.

Answer 1

पृथ्वीच्या गुरूत्व त्वरणाचे मूल्य 'g' वर परिणाम करणारे घटक पुढीलप्रमाणे:

1. पृथ्वीचा आकार: 
   1. पृथ्वीचा आकार पूर्णपणे गोलसर नसून, ती ध्रुवांजवळ थोडी चपटी आणि विषुववृत्ताजवळ थोडी फुगीर आहे.
   2. यामुळे पृथ्वीची त्रिज्या ध्रुवांजवळ कमी आणि विषुववृत्ताजवळ अधिक असते.
   3. म्हणून, g चे मूल्य ध्रुवांवर सर्वाधिक म्हणजे 9.83201 m/s² असते आणि विषुववृत्ताकडे जाताना कमी होत जाते. विषुववृत्तावर g चे मूल्य सर्वात कमी म्हणजे 9.78015 m/s² असते.
2. उंची:
   1. जसे पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून एखाद्या वस्तूची उंची वाढते, तसे त्या वस्तू आणि पृथ्वीच्या केंद्रामधील अंतर (r) देखील वाढते.
   2. उंची वाढल्यामुळे g चे मूल्य कमी होते. जर वस्तूची उंची पृथ्वीच्या त्रिज्येच्या तुलनेत खूपच कमी असेल, तर उंचीमुळे होणारा बदल नगण्य असतो.
3. खोली:
   1. पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर g चे मूल्य सर्वाधिक असते.
   2. जसे एखाद्या वस्तूची खोली वाढते, तसे त्या वस्तू आणि पृथ्वीच्या केंद्रामधील अंतर (r) कमी होते.
   3. अंतर कमी होत असतानाच, वस्तूवर गुरुत्वीय बल लागू करणारा पृथ्वीचा भाग (M) देखील कमी होतो.
   4. r आणि M मधील बदलांच्या संयुक्त परिणामामुळे, आपण पृथ्वीच्या आत खोलवर गेल्यावर g चे मूल्य कमी होते.
   5. पृथ्वीच्या केंद्रस्थानी g चे मूल्य पूर्णतः शून्य असते.