हिंदी

Differentiate Tan − 1 { X a + √ a 2 − X 2 } , − a < X < a ?

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

Differentiate \[\tan^{- 1} \left\{ \frac{x}{a + \sqrt{a^2 - x^2}} \right\}, - a < x < a\] ?

योग
Advertisements

उत्तर

\[\text{ Let, y } = \tan^{- 1} \left\{ \frac{x}{a + \sqrt{a^2 - x^2}} \right\}\]

\[\text{ Put x }= a \sin\theta\]

\[ \Rightarrow y = \tan^{- 1} \left\{ \frac{a \sin\theta}{a + \sqrt{a^2 - a^2 \sin^2 \theta}} \right\}\]

\[ \Rightarrow y = \tan^{- 1} \left( \frac{a \sin\theta}{a + \sqrt{a^2 \left( 1 - \sin^2 \theta \right)}} \right) \]

\[ \Rightarrow y = \tan^{- 1} \left\{ \frac{a \sin\theta}{a + a \cos\theta} \right\}\]

\[ \Rightarrow y = \tan^{- 1} \left\{ \frac{a \sin\theta}{a\left( 1 + \cos\theta \right)} \right\} \]

\[ \Rightarrow y = \tan^{- 1} \left\{ \frac{\sin\theta}{1 + \cos\theta} \right\}\]

\[ \Rightarrow y = \tan^{- 1} \left\{ \frac{2\sin\frac{\theta}{2}\cos\frac{\theta}{2}}{2 \cos^2 \frac{\theta}{2}} \right\}\]

\[ \Rightarrow y = \tan^{- 1} \left( \tan \frac{\theta}{2} \right) . . . \left( i \right) \]

\[\text{Here }, - a < x < a\]

\[ \Rightarrow - 1 < \frac{x}{a} < 1\]

\[ \Rightarrow - 1 < \sin\theta < 1\]

\[ \Rightarrow - \frac{\pi}{2} < \theta < \frac{\pi}{2}\]

\[ \Rightarrow - \frac{\pi}{4} < \frac{\theta}{2} < \frac{\pi}{4}\]

\[\text{ So, from equation } \left( i \right), \]

\[ y = \frac{\theta}{2} .......\left[ \text{ Since }, \tan^{- 1} \left( \tan\theta \right) = \theta, \text{ if }\theta \in \left[ - \frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2} \right] \right]\]

\[ \Rightarrow y = \frac{1}{2} \sin^{- 1} \left( \frac{x}{a} \right) ..........\left[ \text{ Since }, x = a \sin\theta \right]\]

\[\text{ Differentiating it with respect to x }, \]

\[ \frac{d y}{d x} = \frac{1}{2} \times \frac{1}{\sqrt{1 - \left( \frac{x}{a} \right)^2}}\frac{d}{dx}\left( \frac{x}{a} \right)\]

\[ \Rightarrow \frac{d y}{d x} = \frac{a}{2\sqrt{a^2 - x^2}} \times \left( \frac{1}{a} \right)\]

\[ \therefore \frac{d y}{d x} = \frac{1}{2\sqrt{a^2 - x^2}}\]

shaalaa.com
  क्या इस प्रश्न या उत्तर में कोई त्रुटि है?
अध्याय 10: Differentiation - Exercise 11.03 [पृष्ठ ६३]

APPEARS IN

आर.डी. शर्मा Mathematics Volume 1 and 2 [English] Class 12
अध्याय 10 Differentiation
Exercise 11.03 | Q 13 | पृष्ठ ६३
Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×