Question

सहसंबंध स्पष्ट करा.

गॅट आणि जागतिक व्यापार संघटना

खालील विधानाचा सहसंबंध स्पष्ट करा.

गॅट आणि जागतिक व्यापार संघटना

Answer 1

1. २३ देशांनी ३० ऑक्टोबर १९४७ रोजी दर आणि व्यापारावरील सामान्य करारावर (GATT) स्वाक्षरी केली होती, ज्यामुळे जकात किंवा कोटा यासारख्या व्यापारातील अडथळे कमी करून आंतरराष्ट्रीय व्यापाराला चालना देण्यात आली होती.
2. हा करार १ जानेवारी १९४८ पासून लागू झाला. जागतिक व्यापाराचे पुनरुज्जीवन आणि उदारीकरण करून दुसऱ्या महायुद्धानंतर आर्थिक सुधारणांना चालना देणे हे त्याचे उद्दिष्ट होते.
3. GATT ने ‘सर्वाधिक पसंतीचा राष्ट्र’ (Most-favored-nation) तत्त्व आणले. ८ फेऱ्यांच्या वाटाघाटींनंतर त्यात सुधारणा करून, १ जानेवारी १९९५ रोजी जागतिक व्यापार संघटनेची (WTO) स्थापना झाली, जिने GATT ची जागा घेतली.
4. WTO सेवा आणि बौद्धिक संपदेचेही संरक्षण करते. ही आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या नियमांवर देखरेख करणारी, मुक्त व्यापार करारांना प्रोत्साहन देणारी, व्यापार वाटाघाटी आयोजित करणारी आणि व्यापार विवादांचे निराकरण करणारी संस्था आहे.
5. याचे मुख्यालय जिनिव्हा येथे आहे आणि त्यात १२३ सदस्य देश आहेत. GATT च्या तुलनेत WTO ची ‘विवाद निवारण प्रणाली’ (Dispute Settlement System) जलद व अधिक स्वयंचलित असून, तिचे निर्णय नाकारता येत नाहीत.