Question

राष्ट्रीय पक्ष म्हणून मान्यता मिळवण्यासाठी निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केलेले निकष सांगा.

Answer 1

भारतीय निवडणूक आयोगाच्या नियमानुसार, एखाद्या राजकीय पक्षाला राष्ट्रीय पक्ष म्हणून मान्यता मिळण्यासाठी खालील तीनपैकी किमान एक अट पूर्ण करावी लागते:

1. मतदानाचे प्रमाण आणि जागा: पक्षाने लोकसभा किंवा विधानसभा निवडणुकीत किमान ४ किंवा अधिक राज्यांमध्ये ६% वैध मते मिळवली पाहिजेत. याशिवाय, लोकसभेत किमान ४ जागा जिंकणे आवश्यक आहे.
2. लोकसभा जागा जिंकण्याचे निकष: पक्षाने लोकसभेच्या एकूण जागांपैकी किमान २% (म्हणजेच ११ जागा) जिंकलेल्या असाव्यात. या ११ जागा किमान ३ वेगवेगळ्या राज्यांमधून जिंकलेल्या असाव्यात.
3. राज्य पक्ष मान्यता: पक्ष किमान ४ राज्यांमध्ये ‘राज्य पक्ष’ म्हणून मान्यता प्राप्त असावा.

राष्ट्रीय पक्ष म्हणून मिळणारे विशेष अधिकार:

• संपूर्ण भारतात एकच निवडणूक चिन्ह वापरण्याचा अधिकार.
• सरकारी माध्यमांवर (टीव्ही, रेडिओ) मोफत प्रसारण वेळ मिळतो.
• अनेक राज्यांमध्ये समान ओळख आणि महत्त्व.