Question

उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

1. उत्तर लिहा. (२)

गणिताचा गुणधर्म: ______
अनाथ बालिकाश्रमाचे नामांतरानंतरचे नाव: ______

महर्षी कर्वे यांनी 'अनाथ बालिकाश्रमा' ची मुहूर्तमेढ रोवली. कालांतराने बालिकाश्रमाचे हिंगणा येथे स्थलांतर करून 'हिंगणे स्त्रीशिक्षण संस्था' असे त्यांनी तिचे नामांतर केले. 'पै पै चा निधी' व 'मुरुड निधी' त्यांनी जमवला. त्यांच्यावर चाल करून येणाऱ्या समाजालाही या गोष्टीची पूर्ण कल्पना होती, की यांतील पै पै चा हिशोब कर्व्यांजवळ असणार आहे! कर्व्यांना जमा केलेल्या निधीची उधळपट्टी तर केवळ असंभव! कर्वे स्वत: मोटार वापरत नसत. मैलोनगणती लांब असलेल्या आश्रमात ते पायी जात. समाजाचे पैसे वापरणे दूरच स्वत:चे पैसेसुद्धा ते समाजासाठी वापरतात, हे मात्र समाजाला माहीत होते. जेवढे खर्च घरात आवश्यक होते तेवढे, आपल्या कमाईतून ते करत. उर्वरित सर्व पैसा ते समाजकार्यात वापरत. ते स्वत:च्याच विश्वात वावरतात, अशी कुरबूर, घरच्यांच्या मनांत घर करून राहिली होती. वस्तुत: समाज सुस्वरूप करण्याची महर्षी कर्वे यांची जिद्द होती; पण त्या जिद्दीने कुटुंबाला कुठेही कुरूप केले नाही! नेमकेपणा हा गणिताचा गुणधर्म त्यांना तेथे उपयोगी पडला. ते बोलत नसत. विचार करत. विचार पक्का झाला, की आचरणात आणत. त्यांच्या कार्यातूनच लोकांना अंदाज येई, की त्यांच्या चित्तात काय चालले आहे! हे डावपेच नव्हते; उलटपक्षी, बोलके सुधारक असण्यापेक्षा कर्ते सुधारक असणे, हेच श्रेयस्कर असते!

2. का ते लिहा. (२)

महर्षी कर्वे यांच्या कार्याविषयी प्रश्न उपस्थित करायला समाज धजावला नाही .....

3. स्वमत (३)

'बोलके सुधारक असण्यापेक्षा कर्ते सुधारक असणे हेच श्रेयस्कर असते' याविषयी तुमचे मत उताऱ्याच्या आधारे लिहा.

Answer 1

1.

गणिताचा गुणधर्म: नेमकेपणा

अनाथ बालिकाश्रमाचे नामांतरानंतरचे नाव: हिंगणे स्त्रीशिक्षण संख्या

2. कारण समाजाचे पैसे वापरणे दूरच, स्वत:चे पैसेसुद्धा ते समाजासाठी वापरतात हे समाजाला माहीत होते.

3. थोर समाजसुधारक महर्षी कर्वे यांच्या रूपाने आपल्या देशाला एक महान व्यक्तिमत्त्व लाभले. 'बोले तैसा चाले, त्यांची वंदावी पाऊले'. हे वचन महर्षी कर्वे यांना लागू पडते. महर्षी कर्वे यांनी अनाथ बालिकाश्रमाची मुहूर्तपेढ रोवली. समाजकार्यासाठी जमा केलेल्या पैशांचा चोख हिशोब त्यांच्याकडे असे. स्वत:च्या कमाईतील आपल्या कुटुंबाला आवश्यक तेवढी रक्कम ठेवून उरलेली रक्कम ते समाजकार्यासाठी वापरत असत. दूरच्या अंतरावरील आश्रमात जातानाही मोटारीचा वापर न करता ते पायीच जात असत. बोलत बसण्यापेक्षा ते विचार करत आणि हे विचार आचरणात आणत. त्यांच्या मनातील गोष्टी जेव्हा ते प्रत्यक्ष कृतीत आणत तेव्हा समाजाला त्यांच्या विचारांची खोली लक्षात येई. इतरांप्रमाणे कार्य पूर्ण करण्याआधीच त्याची प्रसिद्धी करणे त्यांना कधी रुचले नाही. बोलत बसण्यापेक्षा काम करून दाखवण्यावर त्यांचा विश्वास होता. भारतीय समाजाचे 'अर्धांग' असलेल्या स्त्रियांना शिक्षणाचा आणि उन्नतीचा मार्ग खुला करून देण्यासाठी त्यांनी आयुष्यभर कष्ट केले. अशारीतीने, या पाठातून महर्षी अण्णा कर्वे यांचे वेगळेपण प्रकर्षाने दिसून येते.