Question

मानवी स्वर यंत्रांपासून आणि ध्वनिक्षेपकापासून ध्वनी कसा निर्माण होतो?

Answer 1

माणसांमध्ये लॅरिंक्स (स्वरयंत्र/voice box) हे ध्वनी निर्माण करण्यासाठी जबाबदार असते. यामध्ये दोन स्वरयंत्र पट्ट्या (vocal cords) असतात. या पट्ट्या अशा प्रकारे मांडलेल्या असतात की त्यांच्यात एक लहानसा अंतर असतो, ज्यातून हवा जाऊ शकते.

• जेव्हा आपण बोलतो, तेव्हा फुफ्फुसांमधून जबरदस्तीने हवा या अरुंद फटीतून ढकलली जाते.
• यामुळे स्वरयंत्र पट्ट्या कंपन करू लागतात आणि ध्वनी निर्माण होतो.

लाउडस्पीकरमध्ये खालील प्रमुख भाग असतात:

• स्थायी चुंबकावर गुंडाळलेली विद्युत कॉइल (Electric coil on a permanent magnet).
• लाउडस्पीकरची शंकूच्या आकाराची पडदा (Conical-shaped screen), जी कॉइलला जोडलेली असते.

जेव्हा परिवर्तनीय विद्युत प्रवाह (variable current) कॉइलमधून वाहतो, तेव्हा विद्युत चुंबकत्वाच्या (electromagnetism) प्रभावामुळे कॉइलच्या भोवती चुंबकीय क्षेत्र निर्माण होते आणि ती विद्युत चुंबकासारखी (electromagnet) वागते.

• त्यामुळे, स्थायी चुंबक (permanent magnet) आणि विद्युत कॉइल यामध्ये आक्रमण (repulsion) आणि आकर्षण (attraction) यांची प्रक्रिया सतत चालू राहते.
• परिणामी, कॉइलला जोडलेला शंकूच्या आकाराचा पडदा (screen) पुढे-मागे हलू लागतो.
• ही हालचाल हवेचे कंपन निर्माण करते, आणि त्यामुळे ध्वनी उत्पन्न होतो.