मराठी
महाराष्ट्र राज्य शिक्षण मंडळएचएससी वाणिज्य (इंग्रजी माध्यम) इयत्ता १२ वी

माध्यमभाषया ससन्दर्भ स्पष्टीकुरुत। त्रेतिनीव हनुमान् पुराप्लवत्।

Advertisements
Advertisements

प्रश्न

माध्यमभाषया ससन्दर्भ स्पष्टीकुरुत।

त्रेतिनीव हनुमान् पुराप्लवत्।

सविस्तर उत्तर
Advertisements

उत्तर १

  • Meaning: Just as Hanuman leaped across the ocean in ancient times, (he) jumped into the river.
  • Context & Explanation:
    • After the traveler repeatedly banged on the door, a chain of misunderstandings gripped the village. The washerman mistook the noise and ran out, thinking a thief had arrived.
    • In the commotion and darkness, the washerman spotted his wandering donkey and mistook it for a ferocious beast or goblin. In sheer panic, he took off running toward the riverbank to save himself.
    • Believing he was being pursued, the terrified washerman did not hesitate for a moment. Just as Lord Hanuman famously took a mighty leap across the vast ocean in the Ramayana, the washerman plunged straight into the deep river waters to escape danger.
    • The poet uses the epic hyperbole of Hanuman’s leap to comically contrast the monumental mythological feat with a frightened washerman’s ridiculous nocturnal plunge.
shaalaa.com

उत्तर २

हिन्दी:

  • अर्थ: जिस प्रकार प्राचीन काल में हनुमान जी ने (समुद्र पर) छलांग लगाई थी, उसी प्रकार वह नदी में कूद पड़ा।
  • व्याख्या:
    • यात्री द्वारा दरवाज़ा खटखटाए जाने के बाद पूरे गाँव में भ्रम और भय फैल जाता है। शोर सुनकर रजक (धोबी) भी बाहर आता है और अंधेरे में अपने ही गधे को कोई भयानक पिशाच या चोर समझ बैठता है।
    • प्राण रक्षा की चिंता में वह बदहवास होकर नदी की ओर दौड़ पड़ता है। पीछे संकट मंडराता देख वह बिना सोचे-समझे गहरे पानी की परवाह किए बिना छलांग लगा देता है।
    • जिस प्रकार महाबली हनुमान ने लंका जाने के लिए विशाल समुद्र को एक छलांग में पार करने का उद्यम किया था, उसी नाटकीय अंदाज़ में वह भयभीत धोबी नदी के जल में कूद पड़ता है।
    • कवि ने यहाँ हनुमान जी की महान समुद्र-छलांग की तुलना धोबी के डरकर नदी में कूदने से करके सुंदर और हास्योत्पादक अतिशयोक्ति प्रस्तुत की है।
shaalaa.com

उत्तर ३

मराठी:

  • अर्थ: पूर्वी ज्याप्रमाणे हनुमानाने समुद्रावरून उड्डाण केले होते, त्याप्रमाणे (तो) नदीमध्ये उडी मारता झाला.
  • स्पष्टीकरण:
    • प्रवाशाने दार ठोठावल्यानंतर गावात चोराची आवई उठून गोंधळ निर्माण होतो. हा गोंधळ ऐकून परीट (धोबी) बाहेर येतो आणि अंधारात स्वतःच्याच गाढवाला भूत किंवा भयंकर संकट समजून घाबरतो.
    • भितीने गाळण उडालेला धोबी जीवाच्या आकांताने नदीच्या दिशेने पळत सुटतो. आपले प्राण वाचवण्यासाठी त्याला नदीचा डोह हाच एकमेव मार्ग वाटतो.
    • रामायणात ज्याप्रमाणे हनुमानाने एका झेपेत अथांग समुद्र पार करण्यासाठी उड्डाण केले होते, अगदी त्याच आवेशाने तो घाबरलेला परीट नदीच्या पात्रात उडी घेतो.
    • कवीने येथे हनुमानाच्या पराक्रमी उड्डाणाची उपमा देऊन एका भित्र्या धोब्याच्या पळपुटेपणावर आणि त्याच्या उडीवर अत्यंत चपखल व विनोदी भाष्य केले आहे.
shaalaa.com
  या प्रश्नात किंवा उत्तरात काही त्रुटी आहे का?
पाठ 7: हनुमत्‌-प्लुति:। - भाषाभ्यासः। [पृष्ठ ३६]

APPEARS IN

बालभारती Sanskrit Aahlaad Standard 12 Maharashtra State Board
पाठ 7 हनुमत्‌-प्लुति:।
भाषाभ्यासः। | Q १. २) | पृष्ठ ३६
Share
Notifications

Englishहिंदीमराठी


      Forgot password?
Use app×