Question

खालील प्रश्नाचे दिलेल्या मुद्द्यांच्या आधारे सविस्तर उत्तर लिहा:

अफ्रिका खंडातील निर्वसाहतीकरणाची माहिती लिहा:

1. कारणे
2. बांडुंग परिषद
3. आफ्रिकी ऐक्य कल्पना

Answer 1

वसाहतमुक्ती ही अशी प्रक्रिया आहे, ज्याद्वारे आफ्रिकन देशांनी युरोपीय वसाहतवादी वर्चस्वातून स्वातंत्र्य प्राप्त केले. ही प्रक्रिया प्रामुख्याने दुसऱ्या महायुद्धानंतर घडली आणि तिच्या परिणामी, या खंडात अनेक सार्वभौम राष्ट्रांची निर्मिती झाली.

1. वसाहतमुक्तीची कारणे:
   • दुसऱ्या महायुद्धानंतर, ब्रिटन आणि फ्रान्ससारख्या युरोपीय वसाहतवादी सत्ता आर्थिक आणि राजकीयदृष्ट्या कमकुवत झाल्या.
   • स्वातंत्र्याची मागणी करणाऱ्या आफ्रिकन नेत्यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी चळवळींचा उदय.
   • आत्मनिर्णय आणि स्वातंत्र्य यांसारख्या जागतिक विचारांचा प्रभाव.
   • वसाहतवादाला विरोध करणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रांसारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थांचा पाठिंबा.
   • वसाहतमुक्तीला प्रोत्साहन देणाऱ्या अमेरिका आणि सोव्हिएत युनियन (USSR) यांसारख्या महासत्तांचा दबाव.
2. बांडुंग परिषद (१९५५):
   • ही परिषद इंडोनेशियातील बांडुंग येथे आयोजित करण्यात आली होती.
   • सहकार्य वाढवण्यासाठी आणि वसाहतवादाला विरोध करण्यासाठी आशियाई व आफ्रिकन देशांनी यात सहभाग घेतला होता.
   • या परिषदेने आफ्रिकन राष्ट्रांना स्वातंत्र्य आणि एकतेसाठी लढा देण्यास प्रोत्साहित केले.
   • तसेच, शीतयुद्धाच्या काळात तटस्थतेचा पुरस्कार करणाऱ्या ‘अलिप्ततावादी चळवळी’चा पायाही या परिषदेने रचला.
3. आफ्रिकन एकतेची संकल्पना:
   • आफ्रिकन राष्ट्रांमधील एकतेची कल्पना ही वसाहतमुक्तीच्या प्रक्रियेच्या केंद्रस्थानी होती.
   • नव्याने स्वतंत्र झालेल्या राष्ट्रांमध्ये सहकार्य, एकजूट आणि सामूहिक स्वावलंबन वाढवणे हे या संकल्पनेचे उद्दिष्ट होते.
   •  या कल्पनेतूनच ‘ऑर्गनायझेशन ऑफ आफ्रिकन युनिटी’ (OAU) या संघटनेची स्थापना झाली.
   • हेली सेलासी यांच्यासारख्या नेत्यांनी या दृष्टीकोनाचे समर्थन केले. आफ्रिकन एकतेमुळे देशांना नव-वसाहतवादाचा प्रतिकार करणे, तसेच विकास आणि शांततेसाठी एकत्रितपणे कार्य करणे शक्य झाले.