Question

इंग्लंडचे प्रधानमंत्री विन्स्टन चर्चिल यांनी स्टॅफर्ड क्रिप्स यांना भारतात का पाठवले?

Answer 1

द्वितीय महायुद्धाच्या काळात, सर स्टॅफर्ड क्रिप्स भारतात आले होते. त्यांचा उद्देश भारतीय राष्ट्रीय नेत्यांसोबत चर्चा करून भारताला "डॉमिनियन स्टेटस" (स्वशासनाचा दर्जा) देण्याची योजना मांडणे हा होता. ब्रिटिश सरकारने युद्ध संपल्यानंतर योग्य निवडणुका घेण्याचे आश्वासन दिले होते. तथापि, ब्रिटिशांचा खरा हेतू भारतीय नेत्यांना त्यांच्या बाजूने आणणे आणि द्वितीय महायुद्धात ब्रिटिशांना पाठिंबा मिळवणे हा होता. जेव्हा स्टॅफर्ड क्रिप्स भारतात आले, तेव्हा ते सर्व समाजगटांना त्याच्या प्रस्तावाने संतुष्ट करण्याचा प्रयत्न करत होते. परंतु भारतीयांना त्यांच्या धोरणांवर विश्वास नव्हता. ब्रिटिश आणि भारतीय नेत्यांमध्ये पारस्परिक विश्वासाचा अभाव होता, कारण दोन्ही बाजू आपले खरे हेतू उघड करत नाहीत असे वाटत होते.

क्रिप्स मिशनच्या अपयशाची तीन प्रमुख कारणे:

1. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने हा प्रस्ताव फेटाळला, कारण गांधीजींनी त्याला विरोध केला.
2. क्रिप्स यांनी मूळ प्रस्तावात काही सुधारणा केल्या, पण तरीही त्यात भारताच्या स्वराज्यासाठी कोणतीही ठोस तरतूद नव्हती.
3. व्हाइसरॉय आणि भारतासाठी सचिव यांनी भारताच्या स्वायत्ततेला विरोध करत क्रिप्स मिशन अयशस्वी होण्यास हातभार लावला.