Question

सरी-वाफ्यात, कांदं लावते
बाई लावते
नाही कांदं ग, जीव लावते
बाई लावते
काळ्या आईला, हिरवं गोंदते
बाई गोंदते
रोज मातीत, मी ग नांदते
बाई नांदते

वरील काव्यपंक्तींचे रसग्रहण करा.

Answer 1

आशयसौंदर्य: ‘रोज मातीत’ या कवितेत कवयित्री ‘कल्पना दुधाळ’ यांनी शेतकरी स्त्रीच्या कष्टांचे हृदयस्पर्शी वर्णन केले आहे. या ओळींमधून शेतकरी स्त्री शेतजमिनीतच आपला संसार उभा करते आणि या मातीतच जगते, याचे प्रभावी चित्रण केले आहे.

काव्यसौंदर्य: शेतकरी स्त्री सरी-वाफ्यांमध्ये कांद्याची रोपे लावताना जणू स्वतःचा जीवच त्या रोपांमध्ये गुंतवते. ती आपल्या काळ्या आईला हिरव्या पिकांच्या रूपाने सजवते आणि गोंदणाच्या नक्षीप्रमाणे शेतभर पिके फुलवते. शेतकरी स्त्री शेतजमिनीत आपले जीवन समर्पित करत हिरव्या स्वप्नांचे साकार करण्याचा प्रयत्न करते. तिचा संसार आणि तिचे जीवन या मातीतच रुजलेले आहे.

भाषासौंदर्य: कवितेतील शेतकरी स्त्री साध्या आणि सोज्वळ भाषेत तिचे मनोगत व्यक्त करते. तिच्या भाषेतून तिचे कष्ट आणि संघर्ष समजून येतात. कवयित्रीने लोकगीतासारखा सैल छंद वापरून अभिव्यक्ती अधिक प्रभावी केली आहे. नादमय शब्दकलेने कविता साकारत जाते, विशेषतः “रोज मातीत नांदल” ही ओळ वाचकाला भावस्पर्शी वाटते. प्रत्ययकारी शब्दरचना शेतकरी स्त्रीचे कष्टमय जीवन डोळ्यासमोर उभे करते.