Advertisement Remove all ads

Marathi (Second Language) [मराठी (द्वितीय भाषा)] Set 1 2019-2020 SSC (English Medium) 10th Standard Board Exam Question Paper Solution

Advertisement Remove all ads
Marathi (Second Language) [मराठी (द्वितीय भाषा)] [Set 1]
Marks: 80Academic Year: 2019-2020
Date & Time: 4th March 2020, 11:00 am
Duration: 3h

कृतिपत्रिकेसाठी सूचना: - 
(१) सूचनेनुसार आकलनकृती व व्याकरण यांमधील आकृत्या काढाव्यात. 
(२) आकृत्या पेननेच काढाव्यात. 
(३) उपयोजित लेखनातील कृतींसाठी (सूचना, निवेदन), आकृतीची आवश्यकता नाही. तसेच या कृती लिहून घेऊ नयेत. 
(४) विभाग-५ उपयोजित लेखन प्र.५ (अ) (२) सारांशलेखन या घटकासाठी गद्य विभागातील प्र.१ (इ) अपठित उतारा वाचून त्या 
उतार्याचा सारांश लिहावयाचा आहे. 
(५) स्वच्छता, नीटनेटकेपणा व लेखननियमांनुसार लेखन यांकडे जाणीवपूर्वक लक्ष द्यावे.


विभाग १ – गद्य
[18]1 | पठित गद्य
[7]1.1

उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

          “दोन महिन्यांत पन्नास पाैंड वजन कमी करून दाखवीन तर खरा!’’ अशी भीष्मप्रतिज्ञा करून मी आहारशास्त्रावरच्या पुस्तकात डोके घालू लागलो. प्रोटीनयुक्त पदार्थ, चरबीयुक्त द्रव्ये वगैरे शब्दांबद्दलची माझी आस्था वाढू लागली. साऱ्या ताटांतले पदार्थ मला न दिसता नुसत्या 'कॅलरीज' मला दिसू लागल्या आणि आनंदाची गोष्ट अशी, की वजन उतरवण्याच्या शास्त्रात पारंगत झालेले तज्ज्ञ मला रोज डझनवारीने भेटू लागले. इतकेच काय, परंतु ज्या आमच्या चाळीतल्या लोकांनी माझ्या उपासाची अवहेलना केली होती, त्यांनीच मला 'डाएटचा' सल्ला दिला. उदाहरणार्थ - सोकाजी त्रिलोकेकर.
          “तुला सांगतो मी पंत, 'डाएट' कर. बटाटा सोड. बटाट्याचं नाव काढू नकोस.“
          “हो! म्हणजे 'कुठं राहता?' म्हणून विचारलं तर नुसतं 'चाडीत राहतो' म्हणा. 'बटाट्याची चाड' म्हणू नका. वजन वाढेल! खी: खी: खी:!“ जनोबा रेगे या इसमाला काय म्हणावे हे मला कळत नाही. नेहमी तिरके बोलायचे म्हणजे काय? पण सोकाजींनी त्याला परस्पर जामून टाकले. ’ए इडिअट! सगडयाच गोष्टींत जोक काय मारतोस नेमी? मी सांगतो तुला पंत – तू बटाटा सोड.“

1. कोण ते लिहा. (2)

  1. नेहमी तिरके बोलणारे - ______
  2. बटाटा सोडण्याचा सल्ला देण़ारे - ______

2. कृती पूर्ण करा. (2)

3. पंतांना उपासाबाबत मिडालेल्या विविध सल्ल्यांचे वर्णन तुमच्या शब्दांत लिहा. (3)

Concept: गद्य (10th Standard)
Chapter: [0.01] गद्य
[7]1.2

उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

            आमचे मूळ गाव दक्षिण गोव्यातील माशेल. माझे बालपण तिथेच गेले. माझे मामाही याच गावातले. तिथल्या एका मैदानावर खेळल्याच्या आणि पिंपळकट्ट्यावर बसून निवांतपणा अनुभवल्याच्या पुसटशा आठवणी माझ्या मनात अधूनमधून वाऱ्याच्या लहरीसारख्या येत असतात. माझ्या वयाच्या सहाव्या वर्षी माझे वडील वारले आणि आम्हांला उदरनिर्वाहासाठी आमचे माशेल हे गाव सोडावे लागले. मी आणि माझी आई मुंबईत येऊन पोहोचलो. गिरगावातल्या खेतवाडीतील देशमुख गल्लीमध्ये 'मालती निवासातील' पहिल्या माळयावर छोट्याशा खोल्यांमध्ये आम्ही मायलेक राहत होतो. आर्थिक परिस्थिती पूर्णपणे खालावलेली. दारिद्र्याशी संघर्ष करणारी माझी अल्पशिक्षित आई आणि शिक्षणासाठी आसुसलेला; पण कोणतीच फी भरणे शक्य नसल्याने 'शाळेत कसा जाऊ?' असे प्रश्नचिन्ह घेऊन वावरणारा मी. त्यावेळचं वातावरण हे असं होतं!
            पण माझ्या आईनं धीर सोळला नाही. ती खचली नाही. वेगवेगळी कष्टाची कामं ती करत होती. त्यातच माशेलहून मुंबईत आलेले माझे मामाही मदतीला आले. त्यांच्यामुळे मला खेतवाडीतील प्राथमिक शाळेत प्रवेश मिळू शकला. ही शाळा महापालिकेची होती. माझ्याप्रमाणेच शाळेचीही परिस्थिती बेताचीच होती; पण इथले शिक्षक मात्र मनानं खूप श्रीमंत होते. पायात चप्पलही घालायला नव्हती अशा परिस्थितीत माझी शाळा सुरू होती.

1. का ते लिहा. (2)

  1. डॉ. माशेलकर यांना माशेल हे गाव सोडावे लागले, कारण ______
  2. 'शाडेत कसा जाऊ? ' असा प्रश्न डॉ. माशेलकर यांच्यापुढे उभा राहिला, कारण ______

2. आकृती पूर्ण करा. (2)

3. स्वमत: (3)

शालेय विद्यार्थ्याच्या भूमिकेतील डॉ. माशेलकर यांचे तुम्हांला जाणवलेले गुणविशेष सोदाहरण लिहा.

Concept: गद्य (10th Standard)
Chapter: [0.01] गद्य
अपठित गदय
[4]1.3

उताऱ्याच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

             संयमाला तुच्छ मानू नका. तुमच्या विकासासाठी तो आहे. समाजाच्या हितासाठी तो आहे. आपण संयम पाळला नाही, तर आपले काम नीट होणार नाही. काम नीट झाले नाही म्हणजे समाजाचे नुकसान होणार. आपण केवळ आपल्या स्वत:साठी नाही. आपण समाजासाठी आहोत, याची जाणीव आपणांस हवी. हा आपला देह, हे आपले जीवन समाजाचे आहे. आपले पोषण सारी सृष्टी करीत आहे. सूर्य प्रकाश देत आहे, मेघ पाणी देत आहेत, वृक्ष फुले-फळे देत आहेत, शेतकरी धान्य देत आहे, विणकर वस्त्र देत आहे. आपण या सर्व सजीव-निर्जीव सृष्टीचे आभारी आहोत. यासाठी हे आपले जीवन त्यांच्या सेवेत अर्पण करणे हे आपले काम आहे.

1. योग्य जोड्या लावा. (2)

  'अ' गट 'ब' गट
i. सूर्य पाणी
ii. मेघ वस्त्र
iii. शेतकरी प्रकाश
iv. विणकर धान्य

2. एका शब्दात उत्तरे लिहा. (2)

  1. आपल्या विकासासाठी आवश्यक असलेला - ______
  2. आपले पोषण करणारी -
Concept: गद्य (10th Standard)
Chapter: [0.01] गद्य
विभाग २ – पद्य
[16]2
[8]2.1

कवितेच्या आधारे सूचनेनुसार कृती करा.

झाड बसते ध्यानस्थ ऋषिसारखं मौन व्रत
धारण करून तपश्चर्या करत...
पक्षी झाडांचे कुणीच नसतात
तरीही झाड त्यांचं असतं
मुळावर घाव घातला तरी झाड मुकाट सहन करते
झाडांच्या पानावरून वहीच्या पानावर
अलगद उतरतात दवांचे टपोरे थेंब
झाडाकडे टक लावून पाहिलं तर
शरीरभर विरघळतो हिरवा रंग
रक्त होते क्षणभर हिरवेगार
आयुष्य होतं नुकत्याच खुडलेल्या फुलासारखं टवटवीत
झाडाचे बाहु सरसावलेले असतात मुसाफिराना कवेत घेण्यासाठी
पानझडीनंतर झाड पुन्हा नवीन वस्त्र धारण करतं
नव्या नवरीसारखं
झाडाला पालवी फुटल्यावर फुटते शरीरभर पालवी
अन झटकली जाते मरगळ
पक्ष्यांच्या मंजुळ नादात झाडाचंही जीवनाचं
एक संथ गाणे दडलेले असते
हसावं कसं सळसळत्या पानासारखं
मुळावं मुरावं कसं तर? झाडासारखं घट्ट पाय रोवीत
जगावं कसं तर? हिरवंगार झाडासारखं
रोजचं चिंतन करावं कसं तर झाडासारखं!

1. चौकटी पूर्ण करा. (2)

  1. मुळावर घाव घातले; तरी मुकाट सहन करणारे - ______
  2. अलगद उतरणारे थेंब - ______

2. आकृती पूर्ण करा. (2)

3. प्रस्तुत कवितेतील खालील शब्दांचा अर्थ लिहा. (2)

  1. मुकाट -
  2. मुसाफिर -
  3. संथ -
  4. मौन व्रत - 

4. काव्यसाैंदर्य: (2)

'जगावं कसं तर? हिरव्या झाडासारखं' या ओळीतील अर्थसाैंदर्य स्पष्ट करा.

Concept: पद्य (10th Standard)
Chapter: [0.02] पद्य
[8]2.2 | फक्त एक
[8]2.2.i

खालील कवितेसंबंधी दिलेल्या मुद्दयांच्या आधारे कृती सोडवा.

मुद्दे 'अंकिला मी दास तुझा'
1. प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री  
2. प्रस्तुत कवितेचा विषय  
3. प्रस्तुत ओळीचा सरळ अर्थ लिहा. 'अग्निमाजि पडे बाळू ।
माता धांवें कनवाळू।।'
4. प्रस्तुत कविता आवडण्याचे वा न आवडण्याचे कारण  
5. प्रस्तुत शब्दांचा अर्थ लिहा. i. काज - 
ii. सवें -
iii. पाडस -
iv. धेनू -
Concept: पद्य (10th Standard)
Chapter: [0.02] पद्य
किंवा
[8]2.2.ii

खालील कवितेसंबंधी दिलेल्या मुद्दयांच्या आधारे कृती सोडवा.

मुद्दे 'स्वप्न करू साकार'
1. प्रस्तुत कवितेचे कवी/कवयित्री  
2. प्रस्तुत कवितेचा विषय  
3. प्रस्तुत ओळीचा सरळ अर्थ लिहा. 'हजार आम्ही एकी बळकट
सर्वांचे हो एकच मनगट।।'
4. प्रस्तुत कविता आवडण्याचे वा न आवडण्याचे कारण  
5. प्रस्तुत शब्दांचा अर्थ लिहा. i. विभव -
ii. मंगल -
iii. श्रम -
iv. हस्त -
Concept: पद्य (10th Standard)
Chapter: [0.02] पद्य
विभाग ३ – स्थूलवाचन
[6]3 | खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा.
[3]3.1

टीप लिहा: व्युत्पत्ती कोशाचे कार्य.

Concept: स्थूल वाचन (10th Standard)
Chapter: [0.03] स्थूल वाचन
[3]3.2

'स्काय इज द लिमिट' ही परिस्थिती केव्हा निर्माण होऊ शकते हे 'मोठे होत असलेल्या मुलांनो' या पाठाच्या आधारे लिहा.

Concept: स्थूल वाचन (10th Standard)
Chapter: [0.03] स्थूल वाचन
[3]3.3

'थोड्याशा पाण्यावर कसे वाढावे याचा नमुना म्हणजे कॅक्टस!' या विधानाची यथार्थता स्पष्ट करा.

Concept: स्थूल वाचन (10th Standard)
Chapter: [0.03] स्थूल वाचन
विभाग ४ – भाषाभ्यास
[16]4
[8]4.1 | व्याकरण घटकांवर आधारित कृती.
[2]4.1.i
[1]4.1.i.i

खालील वाक्यांचा प्रकार ओळखा.

तुझ्या शाळेत मराठी दिन साजरा करतात का?

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
Advertisement Remove all ads
[1]4.1.i.ii

खालील वाक्यांचा प्रकार ओळखा.

रनिंगपेक्षादेखील दोरीवरच्या उड्या मारा.

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[2]4.1.ii
[1]4.1.ii.i

कंसातील सूचनेनुसार वाक्यरूपांतर करा.

नेहमी खरे बोलावे. (नकारार्थी करा.)

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[1]4.1.ii.ii

कंसातील सूचनेनुसार वाक्यरूपांतर करा.

तुमची ऊर्जाशक्ती एकत्र करा. (विधानार्थी करा.)

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[4]4.1.iii | (कोणतेही दोन)
[2]4.1.iii.i

खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ सांगून वाक्यात उपयोग करा.

उत्साहाला उधाण येणे

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[2]4.1.iii.ii

खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ सांगून वाक्यात उपयोग करा.

गलका करणे

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[2]4.1.iii.iii

खालील वाक्प्रचारांचा अर्थ सांगून वाक्यात उपयोग करा.

झोकून देणे

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[8]4.2 | भाषिक घटकांवर आधारित कृती.
[4]4.2.i | शब्दसंपत्ती:
[1]4.2.i.i

खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा.

पाऊस =

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण

खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा.

मधुर =

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[1]4.2.i.ii

खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा.

सुरुवात ×

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण

खालील शब्दांचे विरुद्धार्थी शब्द लिहा.

स्तुती ×

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[1]4.2.i.iii

शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द लिहा.

पायात चप्पल न घालता - ___________

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[1]4.2.i.iv

वचन बदला.

गोष्ट

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण

वचन बदला.

कल्पना

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[2]4.2.ii | लेखननियमांनुसार लेखन:
[1]4.2.ii.i

खालील वाक्य लेखननियमांनुसार लिहा.

कवीवर्य नारायण सुर्वे खुप सभा, संमेलने गाजवत.

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[1]4.2.ii.ii

खालील वाक्य लेखननियमांनुसार लिहा.

तीने माझ्यासाठी प्रचंड कष्ट केले.

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
Advertisement Remove all ads
[2]4.2.iii | विरामचिन्हे:
[1]4.2.iii.i

खालील वाक्यांत योग्य विरामचिन्हांचा उपयोग करा.

अरे पण चिठ्ठी मराठीतून आहे.

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
[1]4.2.iii.ii

खालील वाक्यांत योग्य विरामचिन्हांचा उपयोग करा.

“काका हे शास्त्रीय सत्य आहे“

Concept: व्याकरण (10th Standard)
Chapter: [0.04] व्याकरण
विभाग ५ – उपयोजित लेखन
[24]5
[6]5.1 | खालील कृती सोडवा.
[6]5.1.i | पत्रलेखन: खालील निवेदन वाचा व त्याखालील कोणतीही एक कृती सोडवा.
[6]5.1.i.i

खालील निवेदन वाचा व त्याखालील कृती सोडवा.

जीवनज्योती विद्यालय,

नांदगाव
कथाकथन स्पर्धा पारितोषिक
वितरण समारंभ
दि. २२ जुलै
वेळ : दुपारी ४ वा.

प्रमुख पाहुणे – मा. श्री. अजय लागू
अध्यक्ष : मा. श्री. उत्तम कांबळे

संपर्क – jj22@gmail.com

दीपक/दीपाली माने

विद्यार्थी प्रतिनिधी या नात्याने
पारितोषिक प्राप्त विद्यार्थी सुहास/सुनीता देसाई, यांचे अभिनंदन करणारे पत्र लिहा.
Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
किंवा
[6]5.1.i.ii

खालील निवेदन वाचा व त्याखालील कृती सोडवा.

जीवनज्योती विद्यालय,

नांदगाव
कथाकथन स्पर्धा पारितोषिक
वितरण समारंभ
दि. २२ जुलै
वेळ : दुपारी ४ वा.

प्रमुख पाहुणे – मा. श्री. अजय लागू
अध्यक्ष : मा. श्री. उत्तम कांबळे

संपर्क – jj22@gmail.com

दीपक/दीपाली माने

विद्यार्थी प्रतिनिधी या नात्याने
पारितोषिक वितरण समारंभासाठी अध्यक्ष म्हणून मा. उत्तम कांबळे यांना उपस्थित राहण्याची विनंती करणारे पत्र लिहा.
Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
किंवा
[6]5.1.ii | सारांशलेखन
           संयमाला तुच्छ मानू नका. तुमच्या विकासासाठी तो आहे. समाजाच्या हितासाठी तो आहे. आपण संयम पाळला नाही, तर आपले काम नीट होणार नाही. काम नीट झाले नाही म्हणजे समाजाचे नुकसान होणार. आपण केवळ आपल्या स्वत:साठी नाही. आपण समाजासाठी आहोत, याची जाणीव आपणांस हवी. हा आपला देह, हे आपले जीवन समाजाचे आहे. आपले पोषण सारी सृष्टी करीत आहे. सूर्य प्रकाश देत आहे, मेघ पाणी देत आहेत, वृक्ष फुले-फळे देत आहेत, शेतकरी धान्य देत आहे, विणकर वस्त्र देत आहे. आपण या सर्व सजीव-निर्जीव सृष्टीचे आभारी आहोत. यासाठी हे आपले जीवन त्यांच्या सेवेत अर्पण करणे हे आपले काम आहे.

वरील उताऱ्याचा १/३ एवढा सारांश तुमच्या शब्दांत लिहा.

Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
[10]5.2 | खालीलपैकी कोणत्याही दोन कृती सोडवा.
[5]5.2.i | जाहिरात लेखन:

पुढील विषयावर जाहिरात तयार करा.

शाळेतर्फे मे महिन्याच्या सुट्टीत विद्यार्थ्यांसाठी आयोजित केलेल्या चित्रकला वर्गाची जाहिरात तयार करा.

Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
[5]5.2.ii | बातमीलेखन:

खालील निवेदन वाचून बातमी तयार करा:

Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
[5]5.2.iii | कथालेखन:

खालील मुद्दयांच्या आधारे कथा लिहा.

आंतरशालेय क्रीडास्पर्धा – धावण्याची स्पर्धा – शाळेतर्फे वरदचा सहभाग – वरद उत्तम धावपटू – सराव – उत्तम धावपटू तनयशी स्पर्धा – प्रत्यक्ष स्पर्धा – चुरशीची स्पर्धा – अचानक तनयचा पाय मुरगळणे – स्पर्धा सोडून वरदचे मदतीला धावणे – स्पर्धा हरूनही वरदचे कौतुक –

Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
[8]5.3 | लेखनकौशल्य: खालील लेखनप्रकारांपैकी कोणतीही एक कृती सोडवा.
[8]5.3.i | प्रसंगलेखन:

खालील मुद्दयांच्या आधारे पावसाळ्यातील एका दिवसाचा तुम्ही घेतलेला अनुभव तुमच्या शब्दांत लिहा.

Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
[8]5.3.ii | आत्मकथन:

दिलेल्या मुद्दयांच्या आधारे चौकटीतील घटकाचे आत्मकथन लिहा.

Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
[8]5.3.iii | वैचारिक लेखन:

'युग संगणकाचे' या विषयावर खालील मुद्दयांच्या आधारे तुमचे विचार लिहा.

काळाची गरज – महत्त्व – फायदे/तोटे – सदुपयोग.

Concept: उपयोजित लेखन [इयत्ता १० वी]
Chapter: [0.06] उपयोजित लेखन
Advertisement Remove all ads
Advertisement Remove all ads

Request Question Paper

If you dont find a question paper, kindly write to us





      View All Requests

Submit Question Paper

Help us maintain new question papers on Shaalaa.com, so we can continue to help students




only jpg, png and pdf files

Maharashtra State Board previous year question papers 10th Standard Board Exam Marathi (Second Language) [मराठी (द्वितीय भाषा)] with solutions 2019 - 2020

     Maharashtra State Board 10th Standard Board Exam question paper solution is key to score more marks in final exams. Students who have used our past year paper solution have significantly improved in speed and boosted their confidence to solve any question in the examination. Our Maharashtra State Board 10th Standard Board Exam question paper 2020 serve as a catalyst to prepare for your Marathi (Second Language) [मराठी (द्वितीय भाषा)] board examination.
     Previous year Question paper for Maharashtra State Board 10th Standard Board Exam -2020 is solved by experts. Solved question papers gives you the chance to check yourself after your mock test.
     By referring the question paper Solutions for Marathi (Second Language) [मराठी (द्वितीय भाषा)], you can scale your preparation level and work on your weak areas. It will also help the candidates in developing the time-management skills. Practice makes perfect, and there is no better way to practice than to attempt previous year question paper solutions of Maharashtra State Board 10th Standard Board Exam.

How Maharashtra State Board 10th Standard Board Exam Question Paper solutions Help Students ?
• Question paper solutions for Marathi (Second Language) [मराठी (द्वितीय भाषा)] will helps students to prepare for exam.
• Question paper with answer will boost students confidence in exam time and also give you an idea About the important questions and topics to be prepared for the board exam.
• For finding solution of question papers no need to refer so multiple sources like textbook or guides.
Advertisement Remove all ads
Share
Notifications

View all notifications


      Forgot password?
View in app×