एका उष्णतारोधक भांड्यामध्ये 150 g वस्तुमानाचा 0°C तापमानाचा बर्फ ठेवला आहे. 100°C तापमानाची किती ग्रॅम पाण्याची वाफ त्यात मिसळावी म्हणजे 50°C तापमानाचे पाणी तयार होईल? - Science and Technology 1 [विज्ञान आणि तंत्रज्ञान १]

Advertisements
Advertisements
Sum

एका उष्णतारोधक भांड्यामध्ये 150 g वस्तुमानाचा 0°C तापमानाचा बर्फ ठेवला आहे. 100°C तापमानाची किती ग्रॅम पाण्याची वाफ त्यात मिसळावी म्हणजे 50°C तापमानाचे पाणी तयार होईल? (बर्फ वितळण्याचा अप्रकट उष्मा = 80 cal/g, पाण्याच्या बाष्पनाचा अप्रकट उष्मा = 540 cal/g, पाण्याची विशिष्ट उष्माधारकता = 1 cal/g)

Advertisements

Solution

दिलेले :

m1 = 150 g, ΔT1 = 50°C - 0°C

= 50°C, c= 1 cal/g, °C,

L1 = 80 cal/g, L2 = 540 cal/g,

ΔT2 = 100°C - 50°C = 50°C

Q(बर्फाने ग्रहण केलेली उष्णता) = m1L

= 150 g × 1 cal/g = 12000 cal

Q2 (बर्फ वितळल्यामुळे तयार झालेल्या पाण्याने ग्रहण केलेली उष्णता)

= m1c1ΔT1

= 150 g × 1 cal/g. °C × 50°C = 7500 cal

Q(वाफेने बाहेर टाकलेली उष्णता) = m2L2

= m2 × 540 cal/g

Q(वाफेचे पाणी झाल्यावर त्याने बाहेर टाकलेली उष्णता)

= m2cwΔT = m2 × 1 calg. °C × 50°C

उष्णता विनिमयाच्या तत्त्वानुसार,

Q+ Q+ Q+ Q4

∴ 12000 cal + 7500 cal

→ = m2 × 540 cal/g + m2 × 50 cal/g

∴ 19500 cal = m2(540 + 50) cal/g

∴ m= `19500/590` g = 33.05 g

33.05g पाण्याची वाफ मिसळावी.

Concept: विशिष्ट उष्मा धारकता (Specific Heat Capacity)
  Is there an error in this question or solution?
Chapter 5: उष्णता - स्वाध्याय [Page 72]

RELATED QUESTIONS

समान वस्तुमान असलेल्या वेगवेगळ्या पदार्थांस समान उष्णता दिली असता त्यांचे वाढणारे तापमान त्यांच्या ______ गुणधर्मामुळे समान नसते.


पदार्थाचे द्रवातून स्थायूत रुपांतर होत असताना पदार्थातील अप्रकट उष्मा ______.


खालील उताऱ्याचे वाचन करा व विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

    उष्ण व थंड वस्तूंमध्ये उष्णतेची देवाणघेवाण झाल्यास उष्ण वस्तूचे तापमान कमी होत जाते व थंड वस्तूचे तापमान वाढत जाते. जोपर्यंत दोन्ही वस्तूंचे तापमान सारखे होत नाही तोपर्यंत तापमानातील हा बदल होत राहतो. या क्रियेत गरम वस्तू उष्णता गमावते तर थंड वस्तू उष्णता ग्रहण करते. दोन्ही वस्तू फक्त एकमेकांमध्ये ऊर्जेची देवाणघेवाण करू शकतात अशा स्थितीत असल्यास म्हणजेच जर दोनही वस्तूंची प्रणाली (System) वातावरणापासून वेगळी केल्यास प्रणाली मधून उष्णता आतही येणार नाही किंवा बाहेरही जाणार नाही अशा स्थितीत आपणांस खालील तत्त्व मिळते.

उष्ण वस्तूने गमावलेली उष्णता = थंड वस्तूने ग्रहण केलेली उष्णता. या तत्वास उष्णता विनिमयाचे तत्त्व म्हणतात.

अ. उष्णता स्थानांतरण कोठून कोठे होते?

आ. अशा स्थितीत आपणास उष्णतेच्या कोणत्या तत्वाचा बोध होतो?

इ. ते तत्व थोडक्यात कसे सांगता येईल?

ई. या तत्वाचा उपयोग पदार्थाच्या कोणत्या गुणधर्माच्या मापनासाठी केला जातो?


1 g वस्तुमानाचे दोन पदार्थ अ आणि ब यांना एकसारखी उष्णता दिल्यावर अ चे तापमान 3°C ने तर ब चे तापमान 5°C ने वाढवले यावरून अ व ब पैकी कोणाची विशिष्ट उष्माधारकता जास्त आहे? किती पटीने?


खालीलपैकी ______ या धातूची विशिष्ट उष्माधारकता सर्वांत जास्त आहे.


विशिष्ट उष्माधारकतेचे SI मापन पद्धतीतील एकक _____ आहे.


नावे लिहा.

ज्या स्थिर तापमानावर एकक वस्तुमानाच्या द्रव पदार्थाचे वायमध्ये पूर्ण रूपांतर होत असताना द्रवात शोषलेली उष्णता.


पाण्याची विशिष्ट उष्माधारकता 1 cal/g°C आहे.


सर्व धातूंची विशिष्ट उष्माधारकता सारखीच असते.


खालील उताऱ्याचे वाचन करा व विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे लिहा.

उष्ण व थंड वस्तूंमध्ये उष्णतेची देवाणघेवाण झाल्यास उष्ण वस्तूचे तापमान कमी होत जाते व थंड वस्तूचे तापमान वाढत जाते. जोपर्यंत दोन्ही वस्तूंचे तापमान सारखे होत नाही तोपर्यंत तापमानातील हा बदल होत राहतो. या क्रियेत गरम वस्तू उष्णता गमावते तर थंड वस्तू उष्णता ग्रहण करते. दोन्ही वस्तू फक्त एकमेकांमध्ये ऊर्जेची देवाणघेवाण करू शकतात अशा स्थितीत असल्यास म्हणजेच जर दोनही वस्तूंची प्रणाली वातावरणापासून वेगळी केल्यास प्रणालीमधून उष्णता आतही येणार नाही किंवा बाहेरही जाणार नाही.

अ. उष्णतेचे स्थानांतरण कोठून कोठे होते?

ब. अशा स्थितीत आपल्याला उष्णतेच्या कोणत्या तत्त्वाचा बोध होतो?

क. ते तत्त्व थोडक्यात कसे सांगता येईल?


Share
Notifications



      Forgot password?
Use app×