SSC (Hindi Medium) ९ वीं कक्षा - Maharashtra State Board Question Bank Solutions for Sanskrit (Second Language) [संस्कृत (द्वितीय भाषा)]

माध्यमभाषया लिखत।

आत्रेय्याः प्रथमः अध्ययनप्रत्यूहः कः?

माध्यमभाषया लिखत।

ब्रह्मदेवेन "रचय रामचरितम्‌" इति वाल्मीकिः किमर्थम्‌ आदिष्टः?

प्रश्ननिर्माणं कुरुत।

आत्रेयी वाल्मीकिमहर्षेः आश्रमात्‌ दण्डकारण्यम्‌ आगता।

प्रश्ननिर्माणं कुरुत।

व्याधेन क्रौञ्चः बाणेन विद्धः।

प्रश्ननिर्माणं कुरुत।

अन्ये मुनयः वेदान्तज्ञानार्थं वाल्मीकिऋषिम्‌ उपगच्छन्ति।

शब्दस्य वर्णविग्रहं कुरुत।

अगस्त्यः = ______

शब्दस्य वर्णविग्रहं कुरुत।

वाल्मीकिः = ______

शब्दस्य वर्णविग्रहं कुरुत।

अनुष्टुभ् = ______

शब्दस्य वर्णविग्रहं कुरुत।

वेदान्तम्‌ = ______

शब्दस्य वर्णविग्रहं कुरुत।

मुनयः वनप्रदेशे निवसन्ति। (एकवचने परिवर्तयत।)

शब्दस्य वर्णविग्रहं कुरुत।

रचय रामचरितम्‌। (लिङ्लकारे परिवर्तयत।)

विशेषण-विशेष्य-मेलनं कुरुत।

निबन्धं पूरयत।

कालिदासः ______ 'कालिदासः' शिरोमणिः इव ______। तस्य ______ साहित्ये सप्ततारका इव प्रकाशन्ते। तेन कुमारसम्भवम्‌, रघुवंशम्‌ इति ______ महाकाव्ये रचिते। ______ मालविकाग्निमित्रं विक्रमोर्वशीयं तथा अभिज्ञानशाकुन्तलमिति नाटकानि लिखितवान्‌। तस्य मेघदूतं नाम काव्यं ______ भाषासु अनूदितम्‌। ______ सह तस्य नैकाः ______ प्रसिद्धाः।

(मञ्जूषा: संस्कृतकविषु, कथाः, सः, सप्तकृतयः, विविधासु, द्वे, राजते, भोजराजेन)

निबन्धं पूरयत।

गणेशोत्सव: - भाद्रपदमासस्य चतुर्थे ______ गणेशोत्सवः ______। तदा नैकेषु गृहेषु ______ स्थापना भवति। एषः उत्सवः कुत्रचित्‌ सार्धैकदिनात्मकः, कुत्रचित्‌ पञ्च वा सप्त वा दश दिनात्मकः। अनन्तरं मूर्तेः विसर्जनं ______ क्रियते। लोकमान्य-तिलक-महोदयेन सार्वजनिक-गणेशोत्सवः आरब्धः। भक्ताः दुर्वाङ्कुरैः, पुष्पैः, मिष्टैः ______ च गणेशं ______।

(मञ्जूषा - जलाशये, दिने, मोदकैः, आरभते, गणेशमूर्तेः, पूजयन्ति)

संवादं पूरयत।

माता - अयि कैलास, शीघ्रम्‌ ______।

कैलासः - अम्ब! अद्य विरामदिनः खलु! ______ प्रियदिनः। त्वरा मास्तु। 

माता - सत्वरं दन्तधावनं ______ स्नानादिकं समापय। अद्य बहिर्गन्तव्यं खलु।

कैलासः - ______, किमर्थं बहिः? मास्तु भोः।

माता - कैलास, अपि विस्मृतम्‌? अद्य ______ जन्मदिनम्‌। तत्रैव गन्तव्यम्‌। अतः अविलम्बं स्नात्वा, नवयुतकं धृत्वा सज्जः भव ।

कैलासः - भोः! सत्यमेव! विस्मृतं मया। सत्वरं ______ करोमि। मातः, उपहाररूपेण किं ______?

माता - अनन्तरं चिन्तयावः। त्वरस्व इदानीम्‌।

(मञ्जूषा - नयाव, मातः, उत्तिष्ठ, पितृव्यस्य, कृत्वा, मम, सिद्धतां)

संवादं पूरयत।

शुभम्‌ - नमस्ते श्रीमन्‌! अहं नागपूरनगरं गन्तुम्‌ इच्छामि। ______ चिटिकां देहि।

चिटिकाविक्रेता - केन ______ गन्तुम्‌ इच्छसि?

शुभम्‌ - 'पुणे-नागपूर-गरीबरथ' रेलयानेन ______ इच्छामि।

चिटिकाविक्रेता - एषा ______। त्रिंशत् ______ देहि।

शुभम्‌ - गृह्यताम्‌। श्रीमन्‌, एतस्य रेलयानस्य ______ कः अस्ति?

चिटिकाविक्रेता - एतत्‌ रेलयानम्‌ ______ षड्वादने ______ नागपूरनगरं ______।

शुभम्‌ - ______।

(मञ्जूषा - पुणेनगरात्‌, धन्यवादः, रूप्यकाणि, समयः, गच्छति, गन्तुम्‌, रेलयानेन, कृपया, चिटिका, प्रातः)

सवर्णदीर्घसन्धिः।

अ/आ + अ/आ = आ

नव + ______ = नवापि।

सवर्णदीर्घसन्धिः।

अ/आ + अ/आ = आ

______ + अत्र = तथात्र।

मञ्जूषातः शब्दान्‌ योजयित्वा संवादं पूरयत।

संवादिनी - ______, अपि अद्य ग्लानः असि?

तालवाद्यम्‌ - अयि, अद्य ______ संस्कृतदिनस्य कार्यक्रमः अभवत्‌। तत्र ______ गीतगायनसमये बहु ताडितः वादितः च अस्मि।

संवादिनी - आम्‌। अहमपि तत्र ______। बालैः सह स्वरतालयुक्ता अहमपि अगायम्‌।

तालवाद्यम्‌ - परन्तु त्वं न म्लाना असि। ______ तव वदनम्‌ उल्लसति।

संवादिनी - मित्र, त्वां ______ ताडयन्ति अतः त्वं ग्लानः भवसि मां तु अतीव ______ वादयन्ति अतः अहं मधुरं गायामि। इदं मम ______ रहस्यम्‌।

मञ्जूषा - (हास्ययुक्तं, हास्यस्य, सुहद्‌, वादकाः, अभवम्‌, कोमलतया, बालानां, शालायां)

मञ्जूषातः शब्दान्‌ योजयित्वा निबन्धं पूरयत।

सङ्गणकः - इदानीतने काले सङ्गणकः भोजनम्‌ इव ______। सङ्गणकस्य साहाय्येन बहूनि ______ सुकराणि जातानि। गणनकार्यं भवतु वा ______ अन्वेषणं, सः तूर्णमेव कार्यं करोति। अधुना तस्य भ्रमणभाषः, टॅबयन्त्रम्, अङ्कसङ्गणकः ______ रूपाणि प्रचलितानि। यदि आन्तर्जालसुविधा विद्युदुपलब्धिः वा न स्तः तर्हि ______ कार्यं न भवति। तदा ______ असहायः भवति। तस्य अत्यधिकोपयोगेन आरोग्यविषयकाः ______ प्रादुर्भवन्ति। किन्तु तस्य ______ साहाय्येन अस्माकं प्रगतिः एव।

मञ्जूषा - (आन्तर्जाले, मनुष्यः, आवश्यकः, कार्याणि, एतानि, सुयोग्येन, समस्याः,सङ्गणकस्य)